Selexyz Dominicanen in Maastricht, gevestigd in een voormalige kerk.
Selexyz Dominicanen in Maastricht, gevestigd in een voormalige kerk. © ANP

De teloorgang van de boekenpaleizen: de vier plagen van Selexyz

Vijf jaar geleden was Selexyz nog winkelketen van het jaar. Sindsdien is het bergafwaarts gegaan met Selexyz, tot het punt waarop ze uitstel van betaling moesten aanvragen. Er is niet een oorzaak aan te wijzen voor de teloorgang van de boekhandel, maar meerderen. De vier plagen waar de boekenpaleizen van Selexyz mee te kampen hebben.

Bol.com
De groeiende verkoop van boeken via internet wordt als een belangrijke oorzaak gezien. Met name Bol.com zou een groot deel van de klandizie van de fysieke boekwinkels hebben afgesnoept. Selexyz is te laat begonnen het inzetten van internet als verkoopkanaal. Saillant detail: Selexyz kon de website ooit overnemen, voor 2 ton. Inmiddels is Bol.com niet meer in te halen. Bovendien is er online ook meer concurrentie, ook uitgevers verkopen zelf online boeken, er zijn internationale spelers als Amazon, maar ook de webwinkels van de Hema en Albert Heijn verkopen boeken.

e-Books en boekenapps
De iPad en de e-reader hebben de laatste jaren een flinke opmars gemaakt. Op vakantie geen vijf zware boeken meer in de koffer, maar één lichtgewicht apparaat waar honderden boeken op passen. Of een interactieve app voor een kinderboek. Hoewel weinigen zullen zeggen dat het e-book 'het gevoel' van het papieren boek kan vervangen, is het wel duidelijk dat digitale boeken een stuk van de taart pakken. Er zijn geen precieze cijfers bekend over de hoeveelheid boeken die mensen op hun iPad downloaden of e-reader lezen, maar schattingen variëren van een aantal bescheiden procenten tot hoge getallen. Zo werd het laatste boek van John Grisham dankzij Amazon voor 80 procent als e-book verkocht. En hoewel de consument het e-book steeds meer omarmt, staan veel uitgevers er nog huiverig tegenover. Ze zijn goedkoper en gevoelig voor illegaal kopiëren.

Ontlezing
De boekverkoop in Nederland daalt al sinds 2007. Toen werd er vijf procent meer boeken verkocht dan nu. Niet alleen concurreren online verkoopkanalen en e-books met traditionele boekhandels, internet en tablets concurreren ook met het boek om de tijd van de consument. Mensen hebben zoveel keus. En als ze op Facebook zitten of twitteren, lezen ze geen boek. Bovendien zijn Facebook en Twitter gratis, terwijl comsumenten zuiniger zijn als gevolg van de economische crisis.

Selexyz zelf
De tegenslagen van Selexyz zouden ook het gevolg kunnen zijn van strategische miskleunen van het management. Uit een artikel in weekblad Elsevier bleek onlangs dat het concern 15 miljoen euro schuld heeft. Maar de formule van de boekhandel is ook moeilijk. Selexyz wil klanten trekken met grote boekenpaleizen in mooie gebouwen waar de boekenliefhebber uren rond kan struinen en iets kan drinken in inpandig cafés. Bij een vestiging van Ako of Bruna, met alleen bestsellers, rendeert iedere meter boekenplank. Maar met een groot assortiment is er maar een klein stukje boekenplank dat goed loopt. Voor al die slecht renderende boeken is wel veel personeel nodig, dat bovendien ook nog hoog opgeleid moet zijn en dus relatief duur is, omdat de klant service verwacht.