Een blije zondagochtend op IFFR met hippe superoma Lo-fi

Zondagochtend, 09.45 uur, op het IFFR. Gesnurk in de zaal. Maar niet voor lang, wat aan het einde van Grandma Lo-fi: The Basement Tapes of Sigrídur Níelsdóttir is iedereen wakker en blij. Een perfect begin van de zondag, met een eerlijke, humoristische en heerlijke documentaire over een hippe, eigenzinnige en muzikale oma.

Sigrídur Níelsdóttir - een IJslands cultfiguur - begon op haar 70ste met muziek maken en produceerde in zeven jaar tijd 59 albums en 687 nummers die ze maakte in haar kelder in Reykjafik.

Hierin verwerkte ze geluiden van dieren - blaffende honden, een zieke duif - en bootst ze geluiden na met behulp van keukenapparaten. De handmatige slagroommixer klinkt net als een helikopter en potten en pannen in de gootsteen als een waterval. Het levert een authentieke muzikale kakofonie op.

Orri Jónsson, Kristín Björk Kristjánsdóttir en Ingibjörg Birgisdóttir hadden een bandje gewijd aan haar unieke en eerlijke muziek, vertellen ze na de vertoning. Maar al snel zagen de drie in: dit leven moeten we vastleggen. En dat deden ze met verve. Gedraaid op super8- en16mm-film, gelardeerd met animaties en de liedjes van Sigrídur Níelsdóttir.

Drie regisseurs maakten samen één film, maar de echte regisseur was Níelsdóttir zelf, die niets voor de film deed wat ze anders ook niet zou doen. Ze deed gewoon haar ding, had ze zin om muziek te maken dan deed ze dat. En wilde ze de albumhoes ontwerpen, dan deed ze dat. 

Cultstatus
IJslandse dj's mixen de muziek van de hippe oma in hun sets, maar van haar cultstatus was Níelsdóttir - ze stierf vorig jaar - zich nooit bewust. Ze las geen kranten, keek geen tv en ging niet naar de film. Haar eigen ding doen was het belangrijkst. Wel genoot Níelsdóttir van de extra visites en vrienden die ze aan haar bekendheid overhield. Als er Japanners bij haar op de thee kwamen bijvoorbeeld. 'Ik verveel me nu nooit meer', zegt Níelsdóttir.

Wie haar leven niet kent, dat is buiten IJsland zo ongeveer iedereen, leert pas tegen het einde van de film dat de animaties zijn gebaseerd op de collages die Níelsdóttir aan het einde van haar leven maakte. Na zeven jaar muziek maken, stopte ze er even plotseling mee als ze was begonnen. Ze verhuisde voor de 80ste keer in haar leven - dat moet een wereldrecord zijn volgens het drietal - en begon met het maken van vrolijke collages. Ook hierin was ze een groot succes, de eerste expositie was binnen 7 minuten uitverkocht.

Ze heeft haar film zelf nooit af gezien. En ook zal ze het niet meemaken dat er een greatest hits album wordt uitgebracht in Duitsland. Maar ze leeft voort, via haar kleinzoon die nu muziek in haar stijl maakt. Hoewel er natuurlijk maar één Grandma Lo-fi is en zal zijn.