Studenten liggen lezend in de zon in de omgeving van het Vrijthof in Maastricht in 2012.
Studenten liggen lezend in de zon in de omgeving van het Vrijthof in Maastricht in 2012. © ANP

'Voor generatie Y is optimaal presteren niet het hoogste'

De generatie Y is niet lui of verwend en maakt wel degelijk keuzes, maar wil zichzelf niet kapot laten maken door de druk tot presteren, schrijft Rianne Philipsen, masterstudente filosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen. 'Een universitair medewerker ging op markten werken omdat hij menselijk contact miste.'

Van jongs af aan wordt ons verteld hoe goed we het hebben: we mogen naar school, kunnen studeren en moeten dankbaar zijn voor al onze mogelijkheden

Geboren in 1991 behoor ik tot 'generatie Y'. Als ik de kritische blogs en opinieartikelen moet geloven betekent dit dat ik, of de generatie waartoe ik behoor, lui ben. We zijn te verwend door onze ouders, onze studie wordt betaald en we hebben alle mogelijkheden maar doen er te weinig mee. Niels van Dungen verwijt ons dat we te veel in onze comfortzone blijven hangen, we worden niet uitgedaagd na te denken over de toekomst en kiezen een studie niet omdat deze zinvol is, maar omdat het leuk moet zijn.

Maakt mijn generatie werkelijk geen keuzes, uit angst om het veilige gevoel van onze comfortzone te verlaten? Volgens mij ligt de situatie iets gecompliceerder dan deze afspiegeling van 'generatie Y' als besluiteloos, onvolwassen medemens.

Van jongs af aan wordt ons verteld hoe goed we het hebben: we mogen naar school, kunnen studeren en moeten dankbaar zijn voor al onze mogelijkheden. We krijgen constant te horen dat we moeten uitblinken, excelleren, onze potentie tot het uiterste benutten. Een zesjesmentaliteit is taboe: we moeten de kansen aangrijpen die onze ouders en grootouders niet hadden. In onze moderne maatschappij, met onze capaciteiten, ligt de wereld aan onze voeten, dus moeten we er ook het beste uit halen. Deze ideeën hebben we geïntegreerd in ons eigen denken, maar maken ons, zoals Byung-Chul Han in De Vermoeide Samenleving beschrijft, moe en eenzaam.

Groeien, méér en beter
Optimaal presteren, wat velen van ons als ideaal zien, is dus niet per se voor ons als mens het beste. Het is gebaseerd op een samenleving van generaties voor ons, gericht op groeien, méér en beter. Deze idealen hebben wij ook geleerd, maar we lijken ons te verzetten tegen deze druk die we inmiddels geïnternaliseerd hebben.

We zijn op zoek naar een manier van leven die ons gelukkig maakt, zonder onszelf, onze bronnen of de wereld om ons heen uit te putten

Dat wij niet weten wat we willen met en in ons leven heeft niet zozeer te maken met de weigering keuzes te maken, maar met de constante tweestrijd tussen wat wij willen, en wat we weten dat er verwacht wordt. Ons ogenschijnlijke gebrek aan het kunnen maken van keuzes komt niet door een afwezigheid van interesse, lef of motivatie, maar door een angst niet aan de verwachtingen die ons ingeprent zijn te kunnen voldoen.

Wanneer wij de generaties vóór ons zien, zien we een groep uitgeputte, uitgebluste veertigers en vijftigers die worden wegbezuinigd en vervolgens geen baan meer vinden, of zo hard hebben gewerkt dat ze met een burn-out thuis op de bank zitten. We zien een generatie die een uitputtingsslag heeft gevochten voor onhaalbare idealen. Idealen die niet per se de onze zijn. Dus wij zijn op zoek naar nieuwe rolmodellen, nieuwe inspiratiebronnen. We zijn op zoek naar een manier van leven die ons gelukkig maakt, zonder onszelf, onze bronnen of de wereld om ons heen uit te putten. Duurzaamheid is voor ons niet alleen belangrijk wanneer het gaat om energie en kleding, maar we hechten bovenal belang aan onze eigen lichaam en geest: we willen onszelf niet kapot maken met een druk tot presteren die, uiteindelijk, niet de onze is.

Het spel der verwachtingen
Steeds meer mensen in mijn omgeving, jongeren, maar ook veertigers en vijftigers, maken de keuze om niet mee te spelen in het spel der verwachtingen en kiezen voor wat hen goed doet. We kiezen een studie die we leuk vinden, laten een slopende baan met de belofte op een hoog salaris schieten of zoeken een manier om geld te verdienen zonder de bevestiging van een diploma.

Een universitair medewerker ging op markten werken omdat hij menselijk contact miste, een succesvol artiest werd straatmuzikant omdat hij op het podium niet meer creatief mocht zijn, een studente kiest ervoor haar studie te onderbreken omdat het schrijven van haar scriptie traumatiserend was.

Zij zoeken naar een invulling van het leven die hen, tegen alle verwachtingen in, minder onder druk zet en gelukkiger maakt. Dat maakt het niet lui en besluiteloos, maar vrijer, energieker en gelukkiger.

Rianne Philipsen is masterstudente filosofie aan de Rijksuniversiteit Groningen.