Het hoofdkwartier van de particuliere Pictet-bank in Genève.
Het hoofdkwartier van de particuliere Pictet-bank in Genève. © EPA

'Zwitserland wordt door Europa-gelovigen gewoon genegeerd'

Het zou rampzalig zijn voor Nederland als het de Europese Unie zou verlaten, volgens veel politici en bedrijven. Maar daarbij wordt Zwitserland al dan niet doelbewust over het hoofd gezien, schrijft Pepijn van Houwelingen.

 
Je zou denken dat dit zelfstandige en trotse Zwitserland net zo irritant voor Europa-gelovigen is als het dorpje van Asterix en Obelix voor de Romeinen was.

En ja hoor, ook dit weekeinde was het weer raak. Reken maar dat we het de komende maanden in aanloop naar de Europese verkiezingen nog veel vaker te horen zullen gaan krijgen. Deze keer waren het de liberalen. Met veel aplomb pontificeerden ze dat een vertrek van Nederland uit de Europese Unie catastrofale gevolgen voor de Nederlandse werkgelegenheid zou hebben. Alleen al in Rotterdam zouden er 300.000 banen op de tocht komen te staan. Kortom, onze economie zou een vertrek uit de EU niet overleven.

Nu is het best te begrijpen dat allerlei grote bedrijven en multinationals dol zijn op de EU en daarom de Unie te vuur en te zwaard verdedigen. Zij ontvangen immers de meeste Europese subsidies. Zij zijn in staat om met hun juridische afdelingen aan alle Europese regelgeving te voldoen. Zij kunnen lobbyisten inhuren die vervolgens ambtenaren en politici in Brussel bewerken. Zij profiteren van het vrije verkeer van personen omdat het ze in staat stelt een dure Nederlandse vrachtwagenchauffeur te vervangen door een Pool die voor de helft werkt. Banken vinden de monetaire unie al helemaal prachtig. Ze krijgen zo goed als gratis geld van de ECB - een door de Europese staten opgerichte instelling - dat ze vervolgens door het opkopen van obligaties met rente aan dezelfde staten weer uitlenen. Maar wat goed is voor grote bedrijven en banken - dat mag sinds het uitbreken van de financiële crisis ondertussen toch wel als bekend verondersteld worden - is niet per se ook gunstig voor onze werkgelegenheid en welvaart.

Welvarend, maar geen lid van de EU
Nu doet zich iets erg merkwaardigs voor nota bene in het hart van Europa. Daar ligt namelijk een land dat in veel opzichten erg op Nederland lijkt. De oppervlakte van dit land is bijvoorbeeld nagenoeg hetzelfde als dat van ons. Net als Nederland heeft het land veel relatief grote internationale bedrijven, een grote financiële sector en handelt het veel met de EU. Maar er zijn ook verschillen en die zijn het interessantst.

De treinen in dit land rijden bijvoorbeeld wel op tijd, zelfs als er meters sneeuw ligt. Belangrijker, de levensstandaard is er aanzienlijk hoger dan in ons land. De lezers van deze krant hebben zaterdag nog kunnen lezen dat een beginnend tuinman er ruim 3000 euro verdient en een lerarensalaris start op 5700 euro. De koopkracht in de grootste stad van dit land is het hoogst van een onderzochte groep van 72 internationale steden. De werkloosheid is er met 2,9 procent erg laag en terwijl Nederland dit jaar van plaats vijf naar plaats acht is gezakt op een ranglijst van de wereldwijd meest competitieve landen bleef dit land strak op de eerste plek staan. Nog belangrijker, de bevolking van deze natie kan zelf via referenda direct allerlei cruciale beslissingen nemen die vervolgens door de regering ook zonder talmen worden uitgevoerd. In 2001 sprak de bevolking zich bijvoorbeeld uit tegen onderhandelingen met en dus ook tegen een toekomstig toetreden tot de EU.

Want inderdaad, dit zo welvarende land met de zo lage werkloosheidscijfers is vreemd genoeg helemaal geen lid van de EU. Het maakt zelfs geen deel uit van de Europese Economische Ruimte en men betaalt er ook al niet met de euro. Volgens de gangbare wijsheid zou zo'n eigenwijs, zelfstandig maar tegelijkertijd zeer welvarend Europees land helemaal niet kunnen bestaan maar het is er toch echt en het heet Zwitserland. Wat moet, vraag je je af, de cognitieve dissonantie bij het schouwen van dit land toch vervelend zijn voor al diegenen die nut en noodzaak van de EU verdedigen. Je zou denken dat dit zelfstandige en trotse Zwitserland net zo irritant voor ze is als het dorpje van Asterix en Obelix voor de Romeinen was.

 
Zwitserland zou helemaal niet zo uniek en de facto eigenlijk zelfs al lid zijn van de EU omdat ook Zwitserland Europese regelgeving overneemt: niets aan de hand mensen, doorlopen.

Slechte verliezers
Maar niets is minder waar. Gelovigen zijn immers niet voor rede vatbaar. Dus wordt 'het geval Zwitserland' simpelweg genegeerd net als andere onwelkome feiten die niet in het 'Europageloof' passen. Of de parochianen gedragen zich als slechte verliezers. De Zwitsers zouden met hun bankgeheim namelijk een soort valsspelers zijn. Gemakshalve wordt daarbij maar even vergeten dat het juist de zo door de Zwitsers gekoesterde soevereiniteit is die een bankgeheim mogelijk maakt(e), dat niet Zwitserland maar Nederland samen met Ierland en Bermuda op een Amerikaanse lijst met belastingparadijzen staat en dat natuurlijk elk land zijn unieke (economische) voordeeltjes heeft: mooie door toeristen gewilde historische steden in Italië, veel wind voor de windmolens in Denemarken en gas uit Groningen voor onze kassen in het Westland. Maar het derde wapen dat tegenwoordig steeds vaker door de gelovigen met droge ogen in stelling wordt gebracht is misschien nog wel het meest brutaal.

Zwitserland zou helemaal niet zo uniek en de facto eigenlijk zelfs al lid zijn van de EU omdat ook Zwitserland Europese regelgeving overneemt: niets aan de hand mensen, doorlopen.

Diegenen die nog in dit sprookje geloven zouden het door het Zwitserse ministerie van Buitenlandse Zaken gepubliceerde rapport 'Switzerland's European Policy' moeten lezen. Vooral bladzijde 13 is interessant. Daar wordt namelijk een indrukwekkende en ongetwijfeld verre van volledige opsomming gegeven van wat Zwitserland allemaal moet opgeven zouden de Zwitsers ooit besluiten tot de EU en de eurozone toe te treden: van het gedwongen verhogen van het btw-tarief naar minstens 15 procent tot drastische wijzigingen in de sociale voorzieningen en het asielbeleid.

Serieus nemen
Het wordt hoog tijd dat de uitzonderlijke positie van Zwitserland serieus wordt genomen. Politici zouden eens moeten stoppen met steeds maar weer dreigen dat honderdduizenden banen verloren gaan zodra we geen lid van de EU meer zijn terwijl er een land midden in Europa ligt dat geen lid is van de EU en niet deelneemt aan de eurozone maar dat het desalniettemin of veel waarschijnlijker juist daarom op alle fronten aanzienlijk beter doet dan Nederland. Iets dat overigens niet in de laatste plaats tot uitdrukking komt in de bijzonder lage Zwitserse werkloosheidscijfers.

De Zwitserse zwarte zwaan is dus niets minder dan een levende negatie van dat onzalige Europese project dat Europeanen al zoveel schade en ellende heeft berokkend maar waar sommige politici inmiddels zoveel politiek kapitaal in hebben geïnvesteerd dat ze niet meer terug willen of kunnen. Maar er is wel degelijk een goed alternatief voor dit project en daarvoor hoeven we alleen maar naar onze 'Europese zwarte zwaan' midden in het hart van Europa te kijken.

Pepijn van Houwelingen is technisch bedrijfskundige.