opinie Partijen op de linkerflank moeten hun bestaansrecht niet overdrijven. Hun programmaverschillen zijn hoofdzakelijk te herleiden tot nuances en een afwijkende accentuering, constateert Remy Balistreri.

Met de SP van Emile Roemer aan kop in de politieke barometers, rijst de vraag waar en wanneer de andere partijen op de linkerflank de boot gemist hebben. Op het eerste gezicht lijken SP, Groenlinks, PvdA - en mindere mate D66 en Christenunie - eenzelfde publiek aan te spreken. Het dogma dat uitsluitend chagrijnige havenwerkers en gepensioneerde kameradski zich tot de SP aangetrokken voelen, is verouderd en doet geen recht aan de verscheidenheid van het linkse kiezerspubliek. Mei jongstleden peilde Maurice de Hond bijvoorbeeld  dat de SP ook in de bovenmodale inkomensklasse een vergroot kiezerspotentieel heeft.

Fragmentatie
Op enkele uit het oog springende zaken na, zoals de Europese integratie en het verhogen van de pensioenleeftijd, zijn de programmaverschillen tussen de linkse partijen hoofdzakelijk te herleiden tot nuances en een afwijkende accentuering. Ook in de afgelopen parlementaire periode komt het stemgedrag van PvdA, SP, Groenlinks, D66, Christenunie en PvdD grosso modo overeen. Van politieke fragmentatie op links kan dus geen sprake zijn.

Toch wordt deze fragmentatie gezocht; recent nog in de partijleiderschapsverkiezing van de PvdA waarin Ronald Plasterk zich profileerde als de kandidaat die zich verwant voelde met Groenlinks, waarmee Diederik Samson in de hoek van de SP geplaatst werd. Als de PvdA haar legitimiteit verklaart aan de hand van de partijen links en rechts van haar, wat is dan nog het bestaansrecht van deze partij?

Het lijkt mij dat dit bestaansrecht schromelijk overdreven wordt, vanuit parlementaire overlevingsdrang en een zucht naar bestuurlijke macht. Hetzelfde geldt voor Groenlinks: niemand zal deze partij missen als zij morgen overvloeit in PvdA, SP of D66. Haar groene standpunten worden immers breed gedragen en op het gebied van persoonlijke vrijheden staat ze al langer te boek als het identieke tweelingzusje van D66.

Grote roerganger
Partijen op de linkerflank moeten hun bestaansrecht niet overdrijven door te zoeken naar fundamentele verschillen die er niet zijn. Eén grote linkse politieke beweging volstaat én dekt de lading van de politieke boodschap van alle afzonderlijke partijen. Emile Roemer wordt, naar goed maoïstisch gebruik, de grote roerganger. Ik voorspel een eclatant electoraal succes. Eindelijk, na al die jaren dat links naast het net gevist heeft.  Een beter alternatief voor Rutte-II heeft links ook niet te bieden.

Het is interessant het huidige politieke succes van Roemer eens vanuit dit perspectief van gezochte fragmentatie te verklaren. Immers, Roemer is een entrepreneur op het gebied van linkse samenwerking; hij predikt geregeld verbroedering in de linkse kerk. Geen enkele andere partij heeft zich op die wijze uitgesproken voor een dergelijke linkse integratie. Tofik Dibi daargelaten; maar in het totaal van alle nonsens die hij heeft verkocht, wist dit standpunt niet te overtuigen. Het succes van de SP in de opiniepeilingen zou weleens te verklaren kunnen zijn door dit duidelijke verhaal van zusammengehörigkeit. Roemer laat zich niet verleiden tot links gekissebis met als enige inzet (verwaarsloosbaar) electoraal gewin.

Kommaneuken
Het onderlinge kommaneuken over nuances en interpretatieverschillen moet in deze campagne nog beginnen, maar de uitkomst ervan is gewis. De verschillen op links zijn zo klein, dat de gemiddelde stemgerechtigde niet weet te vertellen welk standpunt van welke partij afkomstig is. Zo verwordt elke stem op links een strategisch bepaalde keuze, in plaats van een beargumenteerd en gemotiveerd politiek mandaat.

Rechts heeft op het ogenblik de flair en het verhaal. Of dat terecht is, is maar zeer de vraag. Met de gedoogconstructie van de afgelopen twee jaar hebben VVD en CDA ons land internationaal en nationaal op de waag gelegd. Minister Spies noemde de constructie in haar lijsttrekkerscampagne 'een mislukt experiment'. Me dunkt, maar zou het in haar opgekomen zijn dat politiek op het hoogste niveau niet de plaats is om experimenten uit te oefenen? De Haagse speeltuin zou, zeker in tijden van crises, permanent gesloten moeten zijn.

Schaduw
Om met Diederik Samson te spreken: het is tijd voor de linkerkant van het politieke spectrum om over de eigen schaduw heen te stappen. Kom tot het inzicht dat de afzonderlijke partijen op links onvoldoende bestaansgrond hebben in het huidige maatschappelijke klimaat en ga op zoek naar vormen van intensieve samenwerking. Roep Emile Roemer uit tot aanstaand minister-president van de natie en stel gezamenlijk alvast een regeringsverklaring op. Bij wijze van spreken zou Roemer-I op 13 september aan de slag kunnen. Spreek vervolgens de intentie uit om één linkse beweging op te zetten en links Nederland zit voor de komende jaren gebeiteld. Met het zoeken naar niet bestaande - of verwaarloosbare - verschillen heeft nog niemand ooit een verkiezing gewonnen.

_{Remy Balistreri studeert geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht en is lid van de PvdA.}