De eerste Volkskrant op tabloidformaat, op 28 maart 2010.
De eerste Volkskrant op tabloidformaat, op 28 maart 2010. © ANP

Remarque en Bolkestein schrijven elkaar: 'Is de Volkskrant te links?'

Frits Bolkestein haalde in zijn opiniestuk van 10 april hard uit naar de Volkskrant, die meer aandacht zou hebben voor links dan voor rechts. Daarop volgde deze correspondentie.

Geachte heer Bolkestein,

Ik was enigszins teleurgesteld door de ongefundeerde beschuldigingen aan het adres van de journalistiek en de Volkskrant die u vanochtend op onze opiniepagina uitte (O&D, 10 april). U zei mij zelf vorig jaar in Den Haag bij de prijsuitreiking aan Martin Sommer dat u de Volkskrant een goede krant vond. In dit stuk was daar niets van te merken.

Ten eerste doet u het voorkomen alsof Nederlandse journalisten tegenstanders van het kapitalisme zijn. Ik kan u verzekeren dat op de hele redactie van de Volkskrant niet een journalist te vinden is die het kapitalisme verwerpt of ontkent dat de markteconomie ons grote voorspoed heeft gebracht. Wij proberen de zegeningen en problemen van de markt en het overheidsingrijpen daarin juist van alle kanten te beschrijven. Wie onze commentaren volgt, weet dat wij voorbij links en rechts gaan en nuchter de nuance zoeken. De meeste lezers die kritiek uiten, vinden dan ook dat wij niet links genoeg meer zijn. Het zij zo.

Aan het einde van uw stuk suggereert u dat we bij de dood van Mulisch uitgebreid stil stonden omdat hij links was, en destijds minder aandacht aan W.F. Hermans besteedden omdat die rechts was. Daar hebben wij hartelijk om gelachen ter redactie. Geen moment is het in ons opgekomen Mulisch meer ruimte te geven vanwege zijn linkse denkbeelden. Integendeel, wij maken hem al sinds jaar en dag enigszins belachelijk wegens zijn ongeïnformeerde en modieuze geflirt met de regimes in Cuba en China, in een tijd dat zoiets bon ton was onder linkse intellectuelen.

Dat wij in een krant op tabloidformaat een onderwerp soms op vijf of zeven pagina's uitdiepen, is slechts een journalistieke keuze voor een dominant thema. Dat is bijvoorbeeld in Franse kranten al jaren gebruikelijk. Wij doen dat sinds twee jaar, en we deden het nog niet toen W.F. Hermans overleed. Politieke overwegingen zitten daar niet achter.

Zo waren de zeven pagina's Cohen ingegeven door de overweging dat dit een dramatische mislukking en persoonlijke nederlaag was, bovendien symptomatisch voor de toenemende personencultuur in de politiek.

Als veel aandacht voor een partij ons meteen tot een huisorgaan van die partij maakt, kunt u ons de laatste jaren met meer recht bestempelen tot een huisorgaan van de PVV dan van de PvdA. Maar veel aandacht betekent niet dat een krant het ook eens is met de partij, het bedrijf of de persoon in kwestie.

Eigenlijk had ik van een denker als u verwacht dat u dat onderscheid kunt maken. Ik ben dan ook betere analyses van u gewend dan die reeks wilde beweringen van vanochtend.

Met de grootste hoogachting,

Philippe Remarque,
Hoofdredacteur

Geachte heer Remarque,

Veel dank voor uw prompte reactie op mijn artikel 'Moraliserend links houdt van zielig' (O&D, 10 april). De kern van mijn artikel is dat de overgrote meerderheid van journalisten links stemt, dat zij een afspiegeling vormen van een moraliserend volk en dat links meer moraliseert dan rechts.

U gaat langs deze kern heen. U had kunnen opwerpen dat de overgrote meerderheid van journalisten niet links stemt door te zeggen: 'Toon dat eens aan.' Mocht mijn stelling al waar zijn, had u kunnen vervolgen, dan kwam dit niet door een voorkeur voor overmatig gemoraliseer. Maar door wat dan wel? In plaats van deze kritiek, concentreert U zich op voorbeelden. Aldus schampt uw pijl maar zij treft geen doel.

Het belangrijkste punt van uw reactie betreft wat u noemt: de 'journalistieke keuze voor een dominant thema'. Ik vind uw voorkeur voor een Franse aanpak jammer. Uw voorganger Pieter Broertjes vertrouwde mij eens toe dat hij van de Volkskrant een Nederlandse International Herald Tribune wilde maken. Ik vond dat een uitstekend streven want de IHT is een van de allerbeste kranten ter wereld. Hij publiceert overwegend artikelen van 700-800 woorden: lang genoeg om een stelling te formuleren en verdedigen. Uw (nieuwe) aanpak riskeert overkill. Dat was duidelijk het geval inzake Cohen.

Overigens ben ik van mening dat de PVV veel te veel aandacht krijgt doordat het incidentalisme niet alleen in de politiek maar ook in de media hoogtij viert.

Alle journalisten van de Volkskrant, schrijft U, erkennen 'dat de markteconomie ons grote voorspoed heeft gebracht'. Terecht. Maar in de dappere dagen van de Volkskrant als actiekrant was dat wel anders. Toen was de VVD melaats. Maar akkoord, de tijden zijn veranderd. Tijdens mijn fractievoorzitterschap verzuchtte een lezeres dat het wel leek alsof zij op de Bolkskrant was geabonneerd.

Ik erken de gastvrijheid van uw opiniepagina die mijn stukken altijd heeft geplaatst. Anderen hebben minder geluk gehad, zoals lid van het europarlement Derk-Jan Eppink. Maar die was ook zo rechts!

Tenslotte Hermans/ Mulisch. Ik geef de voorkeur aan Hermans boven Mulisch maar dat is een kwestie van smaak. Hermans werd gezien als onversneden rechts. Was hij niet opgetreden in Zuid-Afrika? Had de gemeenteraad van Amsterdam hem niet met een sanctie willen treffen? Mulisch daarentegen was middelpunt van een kring van linkse glitterati. Daarom kreeg zijn verscheiden meer aandacht dan dat van Hermans, de hilariteit van uw redactie ten spijt.

Waarom plaatst u ons beider brieven niet op uw opiniepagina, dan kunnen uw lezers oordelen?

Met gevoelens van de meeste hoogachting,

Frits Bolkestein

P.S. Ik vind de Volkskrant nog steeds de beste krant van Nederland die ik elke ochtend met plezier lees.