E.T. © ANP Kippa
E.T. © ANP Kippa © UNKNOWN

'Wetenschap mag ufo's niet negeren'

In Nederland wordt vooral over ufo's gegiecheld. Ten onrechte, want er zijn te veel curieuze fenomenen die niet zomaar ter-zijde kunnen worden geschoven. Dat betoogt godsdienstfilosoof en theoloog Taede Smedes.

Vorige week kwam in het nieuws dat dr. ir. Coen Vermeeren van de TU Delft, onder andere door toedoen van de Stichting Skepsis, door de TU Delft onder toezicht is gesteld vanwege zijn uitspraken over ufo's, unidentified flying objects; hij is ervan overtuigd dat ze een buitenaardse oorsprong hebben. Laat me meteen zeggen dat het niet handig van Vermeeren was dat hij zich over allerlei speculatieve onderwerpen, zoals nulpuntenergie, chemtrails, et cetera heeft uitgelaten, mede door de contacten met de spirituele groep Niburu. Hierbij vinden mensen aansluiting die geloven dat de aarde hol is, dat elfen en dwergen echt bestaan en dat de financiële wereld geregeerd wordt door reptielachtige buitenaardsen. Ik geloof er echter niets van dat Vermeeren dergelijke absurde ideeën onderschrijft.

Fout?
De vraag is dan wat Vermeeren precies fout heeft gedaan. Waarom is het problematisch om ufo's serieus te nemen en op te roepen tot bestudering ervan? Immers: in het buitenland gebeurt het al langer. Wie herinnert zich nog de inspanningen van scepticus en astronoom Carl Sagan, die meerdere malen bij NASA en de Amerikaanse overheid tevergeefs heeft aangedrongen op onderzoek naar ufo's?

En wat te denken van het boek ET: Geen mythe maar werkelijkheid van astronoom, ruimtevaartdeskundige en wetenschapsjournalist Piet Smolders? Smolders concludeert in dit boek: 'Er zijn te veel indrukwekkende berichten van betrouwbare getuigen om deze allemaal maar zonder meer terzijde te schuiven'.

In 2010 verscheen in de Verenigde Staten een baanbrekend boek van de onderzoeksjournaliste Leslie Kean, UFOs: Generals, Pilots, and Government Officials Go on the Record, waarin ze legergeneraals, piloten, en overheidsfunctionarissen aan het woord laat over ufo's. In het boek komen ufo-waarnemingen aan de orde die door meerdere bronnen gestaafd worden, die onder andere door de Amerikaanse Freedom of Information Act (FOIA) boven water zijn gehaald: meerdere getuigen, radarwaarnemingen en fysieke sporen. Het gaat in dit boek niet om het zien van lichtpuntjes aan de sterrenhemel, maar om bijna-botsingen in de lucht, bijna-vuurgevechten boven Iran en Peru en waarnemingen door duizenden getuigen (waaronder gouverneurs en politiefunctionarissen). Het voorwoord werd geschreven door John Podesta, de stafchef van het Witte Huis onder Clinton, die zich al sinds 2002 inzet om Amerikaanse ufo-documenten boven tafel te krijgen.

De bekende fysicus Michio Kaku heeft zich in meerdere interviews lovend uitgelaten over Keans boek en onderschrijft haar conclusies: er zijn voldoende betrouwbare waarnemingen die de conclusie rechtvaardigen dat ufo's serieuze en wetenschappelijke studie vragen.

Serieus
In landen als Argentinië, Chili, Peru, Rusland, Groot-Brittannië, België en Italië worden ufo's door overheidsinstanties en wetenschappers al langer serieus genomen. In Frankrijk werd in 1999 het Cometa-rapport aan president Chirac en premier Jospin aangeboden, het eindrapport van de overheidsinstantie IHEDN (Institut des Hautes Etudes de Défense Nationale) in samenwerking met het CNES (Centre National d'Etudes Spatiales), de Franse tegenhanger van de NASA. Cometa bestond uit Franse wetenschappers, ingenieurs, luchtmachtgeneraals, meteorologen en wapendeskundigen, en onderzocht Franse ufo-waarnemingen. Het rapport concludeert vrij nuchter en op basis van de bestudeerde feiten dat de hypothese dat ufo's van buitenaardse origine zijn de meest plausibele is.

Dat ufo-waarnemingen meestal verklaard kunnen worden door natuurlijke verschijnselen als planeten, vogels, weerballonnen, militaire vliegtuigen, satellieten, het ISS en Thaise wensballonnen klopt inderdaad. Echter, 5 tot 10 procent van alle waarnemingen wereldwijd kunnen niet als zodanig verklaard worden, maar leveren wel genoeg fysieke aanwijzingen dat er iets aan de hand is dat om nadere bestudering vraagt.

Giechelfactor
Toch hebben ufo's in Nederland een hoge giechelfactor en worden ze bijvoorbeeld door de zelfverklaard 'open-minded' astronoom en columnist Dap Hartman van de TU Delft in een brief aan ufo-geïnteresseerde Paul Harmans van de website Ufowijzer.nl direct op één lijn gezet met 'ESP, astrologie, contact met overleden personen, lepels buigen, homeopathie, faith healing, perpetuum mobiles en allerhande conspiracy theories'. Dezelfde vooringenomenheid klinkt door in de artikelen van de Stichting Skepsis over Vermeeren.

Vrijheid
Nogmaals, Vermeeren is niet al te handig opgetreden. Maar wetenschap moet staan voor intellectuele vrijheid, voor vrijheid van onderzoek, voor het durven stellen van kritische vragen die wellicht indruisen tegen meningen van de mainstream. Dat durft Vermeeren aan. Het is toch wel erg onwetenschappelijk als Vermeeren de mond wordt gesnoerd vanwege het gejammer van een ideologisch gedreven vereniging terwijl het wetenschappelijke probleem van onverklaarbare waarnemingen van fenomenen in het luchtruim onaangeroerd op tafel blijft liggen?

Taede Smedes is als godsdienstfilosoof en theoloog verbonden aan de Radboud Universiteit.