vk commentaar De PvdA zet de verhoudingen op scherp en voert de druk op de PVV op. Het valt Job Cohen niet kwalijk te nemen, meent Volkskrant-redacteur Raoul du Pré.

De PvdA stond het afgelopen jaar voor duivelse dilemma's. De sociaal-democraten voelen een diepe afkeer van het meeste kabinetsbeleid, maar uitgerekend bij de twee belangrijkste beslissingen waren ze het wel met premier Rutte eens: de redding van de euro en de verhoging van de pensioenleeftijd. Waar de PVV afhaakte, schoot de PvdA te hulp, vanuit de overtuiging dat sommige beslissingen nou eenmaal moeten worden genomen. De eigen principes wogen voor partijleider Cohen zwaarder dan de politieke wens om het kabinet zoveel mogelijk dwars te zitten.

Gemakkelijk was dat niet. De prijs is hoog. Niet Cohen, maar SP-leider Roemer groeide uit tot het gezicht van het verzet. Velen in de PvdA beginnen zich daar steeds ongemakkelijker bij te voelen. Cohen sluit zich nu bij dat kamp aan. Dat is van groot belang voor de verhoudingen, want in coalitiekringen werd tot nu toe wel gerekend op een constructieve houding van de PvdA. VVD en CDA hoopten bij de komende bezuinigingsronde terug te kunnen vallen op Cohen als Wilders weer even niet meedoet.

Bedrijfspoedel
De abrupte trap op de rem valt Cohen niet kwalijk te nemen. Het is immers niet alleen Ruttes kabinet maar ook dat van Wilders. In ruil voor Cohens constructieve opstelling wordt hij week in, week uit door Wilders uitgescholden voor onbenullige theedrinker, bedrijfspoedel, Grote Gedoger en de leider van de PvdArabieren. Het kabinet zelf slaat in de sociale zekerheid en de zorg bovendien steeds meer wegen in die voor de PvdA onbegaanbaar zijn. Geen wonder dat Cohen afhaakt.

Hij wil pas weer met Rutte aan tafel na verkiezingen. D66 liet al eerder zoiets weten. Dat betekent dat VVD, CDA en PVV vanaf nu geheel op elkaar zijn aangewezen in hun pogingen het kabinet door de crisis te slepen. Dat verhoogt vooral de druk op de PVV. Dankzij zijn slim bedongen gedoogpositie had Wilders tot nu toe wel de lusten maar niet de lasten van het regeren. Die tijd van half gedogen is voorbij. Om zijn geliefde kabinet overeind te houden moet Wilders nu zelf een echte Grote Gedoger worden.

_{Raoul du Pré is redacteur van de Volkskrant}