Er liggen miljarden in het verschiet door het openstellen van overheidsdata. Titus Mars vindt dat er nog veel meer te verdienen is met open bedrijfsdata.

De postcode is bevrijd: vanaf februari beschikbaar, door de overheid en de rechter losgemaakt. Eindelijk. Postcodes zijn handig, bijna noodzakelijk, om op Nederlandse websites plaatsen aan te wijzen. Bedrijven gebruiken de postcodes natuurlijk al lang. Tot dusverre moest dat met een ingewikkelde omweg, of tegen betaling aan PostNL, die zich nu nog drie weken de eigenaar van de postcodes mag noemen.

Open data
Overheidsorganisaties streven er sinds een paar jaar naar om hun data 'open' te maken. De Obama regering maakte bij haar aantreden in 2008 indruk door te komen met een data.gov website: een plek waar de federale overheid datasets beschikbaar stelt. Dat voorbeeld heeft veel navolging gekregen. Zo hebben we in Nederland data.overheid.nl met ongeveer dezelfde functie. De vele tientallen datasets die daar inmiddels beschikbaar zijn, vormen nog maar een voorzichtig begin. Enschede, Rijkswaterstaat, Noord-Holland en nog vele andere overheden zijn inmiddels hun eigen dataportals begonnen. Het verhaal van de Nederlandse postcodes laat zien dat dat nog niet genoeg is. Veel 'publieke' data is niet in handen van de overheid, maar van bedrijven.

Economische waarde
Voor Europa werd in 2003 voor het eerst geregeld dat publieke overheidsinformatie voor hergebruik beschikbaar moet zijn. Dat is niet voor niets. De Europese Commissie liet vorig jaar uitrekenen dat hergebruik van overheidsinformatie een waarde van 140 miljard euro aan diensten en banen vertegenwoordigt. De ontwikkeling van technieken en standaarden om informatie te ordenen en ter beschikking te stellen gaat snel. Dat is ook de basis onder de ontwikkeling van internet, samengevat als het Semantic Web, of Web 3.0.

Niet alleen de economie wordt beter van open data. Ook grotere waarden als democratie, rechtvaardigheid en veiligheid kunnen worden versterkt. Denk aan overzichten van het stemgedrag van gemeenteraads- en parlementsleden. Die worden nu nog moeizaam uit de verslagen bij elkaar geturfd, onvermijdelijk zijn ze binnenkort in iedere gemeente gestandaardiseerd beschikbaar. Of denk aan gegevens over overvallen en aangiften, of over aanbestedingen of over de dwarsverbanden tussen wetten en uitspraken van rechters.

Ook al schieten overheidsorganisaties nog niet erg op met het openen van hun data - er is nog veel werk te verrichten -  de richting is duidelijk en voor iedere overheid nu eigenlijk al onvermijdelijk.

Data van bedrijven
Bij bedrijven ligt dat nog heel anders. Het verhaal van de postcode is een extreem voorbeeld, maar tegelijk eerder regel dan uitzondering. Neem de bouw. Tekeningen van gebouwen zijn interessant voor veel meer partijen dan alleen de aannemer en eigenaar. Om 'wetshistorische redenen' moet er zelfs betaald worden voor de NEN-normen waarin staat aan welke (wettelijke!) eisen een gebouw moet voldoen.

In de supermarkt gaat het net zo. 's Lands grootste kruidenier geeft klanten met een bonuskaart tegenwoordig de mogelijkheid om boodschappenlijstjes te maken, gebaseerd op eerdere aankopen. Dat levert ze slimme klantenbinding op, en daar doet AH het ook voor. Tegelijk zorgen ze wel dat hun boodschappenlijstje niet bruikbaar is voor wie eens vreemd wil gaan bij een concurrent. Supermarkten zullen de ruwe kassabon-data nooit teruggeven aan de klanten, hoeveel economische of maatschappelijke waarde daar ook mee te verdienen zal zijn. Net als PostNL. Totdat de consumenten, of een verder denkende overheid, ze daartoe zal dwingen.

^{Titus Mars}