vk opinie Toine Heijmans is een duikbootkatholiek, zoals hij het zelf omschrijft. Hij houdt van een beetje wierook met Kerst, van galm en kaarsen, ook al doet het hem de rest van het jaar niets.

Met mijn jongste zoon liep ik vorig jaar op Eerste Kerstdag over vuile sneeuw door de stad. Die lag er niet bijzonder feestelijk bij; afgezien van de versufte Italiaanse toeristen op zoek naar geestverruiming waagden zich maar weinigen buiten. We liepen langs de Wallen. Ik hoorde klokken ineens, helder tussen het brommen van de stadsbussen door, ik zag de zware deuren van een katholieke kerk en voor we het wisten zaten mijn jongste zoon en ik binnen op houten banken tussen gelovigen die ons verheugd een hand kwamen geven, en vielen de zware deuren dicht.

Ik sms'te naar huis: 'Het wordt wat later, we zitten bij een kerstviering'. Ik kreeg terug: 'Leuk!'

Iemand van de kerk vroeg of mijn zoon even mee naar achteren kon komen net als de andere kinderen, maar dat leek me geen goed idee voor een atheïstisch jochie van 4, iets wat hij me later kwalijk nam omdat mijn zoon het enige kind was dat niet met een mooie kaars naar de kansel mocht.

Indringer in spijkerbroek
Boven ons was een schitterende sterrenhemel van glas-in-lood, maar ik voelde me ongemakkelijk, als ongelovige tussen mensen die elke zondag naar deze kerk kwamen en misschien wel vaker en die zich nu mooi hadden aangekleed voor het Hoogfeest. Ik voelde me een indringer in spijkerbroek, een toerist: kijken, kijken, niet kopen.

De Duitsers hebben daar een mooi woord voor: de U-Boot-Christ. Ze bedoelen de mens die het hele jaar niks te maken wil hebben met de kerk, de Zoon, diens Vader of de Bijbel, maar op toogdagen alsnog naar de versierde geloofsgebouwen trekt om er de geur van wierrook op te snuiven. Je ziet ze nooit, de duikbootkatholieken, maar als hun periscoop iets interessants ontdekt, komen ze even bovendrijven.

Sfeervol
Ongelovigen die voor de kerk trouwen omdat het zo sfeervol is. Ongelovigen die madonnabeelden en heiligenkaarsen kopen omdat het zo modieus staat in hun modieuze huizen. Mensen die meeliften op een geschiedenis waarvan ze geen deel willen uitmaken.

Ja, ik ben een duikbootkatholiek. Ik hou van een beetje wierrook met Kerst, van galm en kaarsen, ook al doet het me de rest van het jaar niets. Zo ben ik opgevoed. Mijn vader was koorknaap, maar heeft zich aan het Roomse geloof ontworsteld - verstandig, na alle ellende die de katholieke dictatuur in zijn Brabantse jongensjaren heeft aangericht - maar op Kerstavond nam hij me mee naar de schitterende Sint-Stevenskerk, waar ik me als kind al de vraag stelde of ik naar voren moest lopen om een hostie te halen, of niet. Wie naar voren liep, hoorde erbij, de rest kwam alleen voor de voorstelling, dat begreep ik toen ook wel.

Hostie
Deze keer sloeg ik de hostie over, tot ongenoegen van mijn zoon die hongerig was. Ook zong ik niet mee met de liederen die door de kerk galmden. De dienst duurde langer dan ik had ingeschat en dat maakte me onrustig - ik had beloofd thuis het kerstdiner te koken.

Mijn zoon sukkelde in slaap; zijn hoofd viel voorover. Ik keek naar de dichte kerkdeuren. Kon ik halverwege weg? Dat was niet aardig tegenover de vriendelijke parochianen die dit feest hadden georganiseerd. Had ik wel naar binnen moeten gaan?

Fijn
Vol schuldgevoel droeg ik mijn zoon de kerk uit; ik verontschuldigde me bij een mevrouw, maar die keek me vrolijk aan: ze begreep mijn zorgen niet. 'Zalig kerstfeest', zei ze, 'fijn dat u hier was.'

Thuis bekeek ik de parochiewebsite. 'De gelovigen van de Nicolaaskerk zijn lang niet allemaal supergelovigen', stond er. 'De meesten geloven en twijfelen tegelijkertijd.'

Ik weet niet of ze het redden nu de katholieke kerk verschrompelt, maar ik hoop het wel.

_{Toine Heijmans is columnist van de Volkskrant.}