Is die intercity een known known of een unknown unknown?

vk column Door overmatig treinforenzen ben ik volledig de weg kwijt, hier en nu op station Amsterdam Zuid WTC. Alle rationaliteit heeft mij verlaten doordat ik een paar uur geleden moest kiezen uit twee mogelijkheden om hierheen te treinen.

Daar sta ik. Ga ik rechtsom of linksom? Ik weet pas of de linksomtrein komt als mijn rechtsomtrein allang weg is. Bovendien: linksom is wel sneller, maar ik moet dan ook twee keer overstappen. Twee kansen dus dat er iets mis gaat. Ik zou liever geen alternatief hebben, denk ik terwijl een lichte hoofdpijn opkomt.

Ik kies voor rechtsom, voor de langzame zekerheid van de gereedstaande, maar wat krappe Sprinter. Niks mis mee: om 09.40 uur kom ik aan op station Amsterdam Zuid, geheel volgens het boekje.

Fiets
Wees blij en stap op je fiets, zou ik nu tegen mezelf moeten zeggen. Maar eenmaal op dat station, tussen de smeltende files van de Amsterdamse Ring en de spiegelende torens van het grootkapitaal, krijg ik een onbedwingbare behoefte: ik moet en zal weten hoe mijn riskante, theoretisch snellere linksomalternatief het ervan af heeft gebracht.

Ik durf niet aan mensen op het perron te vragen of ze toevallig een trein van 09.33 uur hebben zien binnenkomen. De mensen die deze historische gebeurtenis hebben meegemaakt, zullen inmiddels wel op reis naar elders zijn. Of ze zijn uitgewaaierd over de Zuidas. En van mijn ns-app op m'n telefoon word ik ook niet veel wijzer, want daarin worden de reizen uit het verleden steevast weergegeven alsof ze geen seconde vertraging hebben gehad.

Ik ben nu serieus aan het doordraaien: ik banjer over de perrons 1 en 2 van Amsterdam Zuid op zoek naar een waterdichte methode om vast te stellen of een trein, die een kwartier geleden moet zijn aangekomen en vertrokken, géén vertraging heeft opgelopen.

Rumsfeld
Dit lijkt me een gevalletje Donald Rumsfeld. In 2002 gaf die Amerikaanse minister van Defensie een persconferentie over de vorderingen bij het zoeken naar massavernietigingswapens in Irak. Aanvankelijk dachten alle aanwezigen dat Don aan de spanning was bezweken en forever de weg kwijt was. Maar later raakte een groot deel van de wereld overtuigd van de poëtisch-filosofische diepgang van zijn ogenschijnlijk geïmproviseerde woorden. 'Er zijn known knowns: dingen waarvan we weten dat we ze weten,' glimlachte Rumsfeld - alhoewel je dat bij hem nooit zeker wist: het had ook een grimas van pijn kunnen zijn. 'We weten ook dat er known unknowns zijn. Dat wil zeggen dat we weten dat er sommige dingen zijn die we niet weten. Maar er zijn ook unknown unknowns - de dingen waarvan we niet weten dat we ze niet weten.'

Daar komt een trein aan. Uit de richting van mijn hooghartig terzijde geschoven linksom-alternatief. Zou dat hem zijn? Is die intercity een known known of een unknown unknown? Ik zou niet weten hoe ik hem moet herkennen, maar het zou geweldig zijn als dit de trein van 09.33 uur is. Want dan heeft mijn keuze een formidabele twaalf minuten tijdwinst opgeleverd. Twaalf minuten die ik hier op dit station heb lopen vermorsen met deze doorgeslagen treinforensenidioterie. Voor straf komt mijn ontluikende hoofdpijn verder op.

_{Robert Giebels is redacteur van de Volkskrant. Zijn boek, 'Onze excuses voor het ongemak' is hier te bestellen.}