vk column Het leed of juist plezier dat reizen met de trein heet. Volkskrant-redacteur Robert Giebels schreef er een boek over dat onlangs uitkwam. Op vk.nl columns en korte fragmenten uit 'Onze excuses voor het ongemak'.

De stiltecoupé is er inderdaad stil van
Het is voor een treinconducteur denk ik een heel bijzonder moment als hij 's ochtends wakker wordt en weet: 'Vandaag ligt Schiphol op mijn route. Vandaag kan ik laten zien dat ik voor iets meer in de wieg ben gelegd dan kaartjesknipper.'

Ik heb nu zo'n conducteur. We naderen de luchthaven en hij blijkt een polyglot. In achtereenvolgens Nederlands, Engels, Spaans en Bahasa Indonesia vertelt hij waar we allemaal heen gaan, wat voor een trein dit is en dat iedereen niet één, maar twee kaartjes moet hebben.

Schiphol eenmaal achter ons gelaten weet deze éénpersoons Poolse landdag, voorzichtig geschat, een derde van de reistijd vol te leuteren. Over de catering. Over de prijs van de toeslag die we in deze trein moeten betalen. En dat wie geen toeslagkaartje heeft dit voor een meerbedrag dat niettemin schappelijk is bij mij, uw conducteur kan kopen maar dan ín de trein - de kereta api.

Bewaken en bewaren
De reizigers in de stiltecoupé waarin ik zit, zijn er inderdaad stil van, deze spraakwaterval. Afgelopen week beloofde de NS dat ze er alles aan gaan doen de stilte in de stiltecoupés te bewaren en bewaken. Zouden ze aan de eigen mensen hebben gedacht?

Na een tijdje staan we stil. Ha fijn, denkt de trein-dj, de kereta api is kapot. Kan ik gezellig dáárover ouwehoeren. En daar gaat hij weer in zijn vier talen: over waarom we stilstaan, wat we om ons heen zien, waarom we niet op het hsl-spoor rijden maar op het gewone spoor. Over de Thalys die alweer met pech op dat hsl-spoor staat. Met een welgemeend maaf sekali - zeer sorry - sluit hij zijn praatje af en gaat hij aan het werk: kaartjes knippen.

Op de terugweg is een enorme neger - denk: The Green Mile - mijn conducteur. Met een zeer dansbare, zware soulstem vraagt hij om mijn 'vervoehoersbewijhijs'. De man blijkt zelf ook op de hoogte te zijn van zijn bijzondere stemgeluid, want ook hij is niet bij de microfoon weg te slaan. Een substantieel deel van mijn reis van anderhalf uur praat hij aan elkaar met allerlei kleine, au fond overbodige mededelingen. Zijn interpunctie is raadselachtig. 'U merkt nu dat wij achter. Een stoptrein zitten', swingt hij. 'Een momentje. Geduld', Barry White hij. 'Alsjeblieft.' Het ritme in zijn hoofd komt niet overeen met dat van de informatie die hij ons wil geven. Als we bij het eindpunt zijn, sluit Harry Belafonte zijn praatje af met het raadselachtige: 'Wij danken u voor uw bijdrage en uw persoonlijke eigendommen. Niet vergeten. Alsjeblieft.'

Robert Giebels is redacteur van de Volkskrant. Zijn boek, 'Onze excuses voor het ongemak' is hier te bestellen.