De Deen Henrik Schärfe (1968), hoofddocent aan de Aalborg Universiteit, liet een exacte kopie van zichzelf maken in robotvorm. Vrijdag zijn Schärfe en zijn elektronische evenbeeld spreker op het TEDx-festival in Amsterdam.

Eén ding moge duidelijk zijn: wie eenmaal een robot als tweelingbroer heeft, maakt nog eens wat mee. Zoals die keer dat Henrik Schärfe samen met zijn robotdubbelganger in het vliegtuig ging zitten: 'Daar keken de andere passagiers wel even van op, ja.' Of die avond dat Schärfe een feestje gaf maar zelf verhinderd was: 'We hadden de robot op de bank gezet. Toen ik terugkwam, stond de tafel vol onaangeraakte biertjes. Die kon hij natuurlijk niet drinken.'

Ziedaar het merkwaardige universum waarin de universitair hoofddocent informatiewetenschap Schärfe (1968) is beland sinds hij afgelopen lente een robotkopie van zichzelf liet maken in Japan. De Deen is de derde ter wereld met een robotdubbelganger - in Japan gingen roboticus Hiroshi Ishiguro en een niet bij naam genoemd vrouwelijk model hem voor -, in Europa is hij de eerste.

Een robotkopie van uzelf... Vindt u dat nou niet een beetje raar?

'Tja, ik kan niet ontkennen dat er een narcistisch element in het spel moet zijn om dit te doen. Maar ook dat is onderdeel van de menselijke natuur. Het is al zo lang een droom van de mensheid om machines te maken die precies op ons lijken. We hadden ook kunnen kiezen voor een generiek, gemiddeld Deens gezicht. Maar dan hadden we niet zulke sterke reacties gekregen als nu het geval is, dat weet ik zeker. Nu doen de meeste mensen precies wat we hoopten dat ze zouden doen: reageren, en aangeven dat dit hun perspectief op technologie verandert.'

Hoe bedoelt u?

'In technologisch opzicht is mijn robot helemaal niet zo geavanceerd. Maar het gaat niet om wat hij kan, maar om het effect dat hij heeft. En het effect van de menselijke vorm in een kunstmatig omhulsel is zeer, zeer krachtig. Een mensachtige robot is een sterk icoon voor technologie. Hij dwingt je tot nadenken.'

Robot is trouwens een groot woord. De 'Geminoid DK', zoals hij officieel heet, krijgt pas de geest als u hem op afstand bedient, nietwaar?

'Dat klopt. Uit zichzelf doet de robot haast niets. De armen en benen kunnen niet bewegen; hij zit en ademt, knippert met de ogen en maakt kleine bewegingen, zodat hij natuurlijker overkomt. Als ik hem bedien, zit ik voor een camera met een headset op, een beetje als Skype. Mijn stem wordt dan overgebracht naar een speaker in de robot, en de camera volgt de bewegingen van mijn gezicht en hoofd, waarna de robot die kopieert. Daarnaast kun je handmatig allerlei extra's besturen, zoals het knipperen van de ogen. Dat komt soms van pas: we hebben bijvoorbeeld bemerkt dat knipperen met de ogen in een gesprek een teken is dat de ander aan de beurt is.'

U bent wetenschapper, verbonden aan een universiteit. Voor welk onderzoek heeft u de robot eigenlijk nodig?

'De belangrijkste onderzoeksvragen gaan over de interactie tussen mens en machine. Wat is er nodig om een conversatie te laten slagen als een van de gesprekspartners een robot is? En hoe reageren mensen op dit soort technologie? Daartoe doen we experimenten waarbij we hem introduceren in allerlei sociale situaties. Mensen die hem ontmoeten, hebben het gevoel dat er echt iemand aanwezig is.'

Het valt me op dat u de robot aanduidt met 'hij' en 'hem'. Voelt het zo?

'Beslist. Alsof hij mijn tweede lichaam is. Bijna een tweelingeffect. Ik voel me aanwezig in de ruimte waar hij zich bevindt. Als ik de robot bedien en jij zou hem aanraken, krijg ik het gevoel alsof je mij aanraakt. En als je hem tegen zijn been zou schoppen, zou ik dat als ongepast ervaren.'

<sup>Lees het gehele interview met Henrik Schärfe vandaag in de Volkskrant.

De Volkskrant is mediapartner van Tedx-Amsterdam</sup>