Vandaag kondigde de Nationale Liga voor Democratie (NLD) van Nobelprijswinnares Aung San Suu Kyi aan alsnog mee te doen aan tussentijdse verkiezingen in Birma. Het ultieme bewijs dat de partij vertrouwen heeft in de hervormingskoers van president Thein Sein. De EU en de Verenigde Staten kunnen niet achterblijven en moeten hun sancties inzetten als strategisch ruilmateriaal, betoogt auteur Hans Hulst.

Voor het eerst in jaren is het nieuws uit Birma nu eens niet tragisch. De oppositie en de internationale gemeenschap waren in november 2010 nog sceptisch over de frauduleus verlopen verkiezingen, waarbij regeringspartij USDP na een nachtelijke coup als 'glansrijke' winnaar uit de bus kwam. Maar de nieuwe regering onder president Thein Sein lijkt serieus van plan het land te hervormen. De censuur is verlicht, vakbonden worden toegestaan, en recent werd een aantal prominente politieke gevangenen vrijgelaten. Voor de ASEAN, het genootschap van Zuidoost Aziatische staten, reden om Birma gisteren te belonen met het voorzitterschap vanaf 2014.

Ook de banden met de oppositie zijn door ex-luitenant generaal Thein Sein aangehaald. Na twee gesprekken met Nobelprijswinnares en oppositieleidster Aung San Suu Kyi, sinds precies een jaar weer op vrije voeten, besloot haar Nationale Liga voor Democratie vandaag om alsnog te registreren. De NLD liet de verkiezingen vorig jaar links liggen, maar zal nu naar verwachting tijdens tussentijdse verkiezingen later deze maand meedingen naar ongeveer veertig vrijgekomen zetels. Een van deze parlementszetels zal door Aung San Suu Kyi worden ingenomen, aldus een woordvoerder van de partij.

Glans
De partij kan ook weinig anders; ze is handig schaakmat gezet. Niet registreren terwijl de nieuwe 'burgerregering' krediet opbouwt en andere partijen opkomen, betekent groeiende irrelevantie en vergetelheid. Wel registreren geeft extra glans aan de hervormingskoers van president Thein Sein, zonder dat de partij er een rol in het landsbestuur voor terugkrijgt. De NLD plukt nu de wrange vruchten van haar strategische flater om vrijwillig op te stappen in 2010.

Het opstellen van een nieuwe grondwet in 2008, de verkiezingen in 2010, en het in een minderheidspositie manoeuvreren van de NLD maken allemaal onderdeel uit van het plan van voormalig dictator Than Shwe om veilig door de achterdeur te kunnen vertrekken. Dankzij de gegarandeerde 25 procent van de zetels in het parlement voor het leger en een grondwetsartikel dat beschermt tegen juridische vervolging, hoeven hij en andere voormalige juntaleiders niet te vrezen voor het cachot. Tijdens een enorme privatiseringsgolf in 2010 hebben de generaals bovendien hun economische belangen veiliggesteld. Nog een teken dat het hen ernst is met het laten vieren van de touwtjes.

Grote broer China
Lange tijd verkeerde Birma in een zelfgekozen internationaal isolement. De westerse sancties dreven het regime in de armen van Peking en regionale buren als Thailand en Maleisië. Veel Birmezen voelen zich echter ongemakkelijk bij de afhankelijkheid van grote broer China. De nieuwe regering richt de blik weer naar buiten. Onlangs werd het gehate Myitsone damproject stilgelegd, waarin China miljarden dollars heeft gestoken om zichzelf van energie te kunnen voorzien. Dit was niet alleen electoraal slim, maar ook een signaal voor het westen. De regering Thein Sein wil niets liever dan ondersteund met westerse investeringen de krakkemikkige Birmese economie weer op de been helpen. 

De Verenigde Staten lijken de boodschap te hebben begrepen. Gisteren kondigde minister van Buitenlandse Zaken Hillary Clinton aan dat zij Birma volgende maand zal bezoeken. Het wordt het eerste bezoek van een Amerikaanse minister in vijftig jaar. Ongetwijfeld zal Clinton het regime aansporen vaart te maken met de hervormingen. Als zij verstandig is doet zij daarbij concrete toezeggingen over de afbouw van de Amerikaanse economische sancties. Want dat het stellen van eisen niet werkt, heeft de mislukte sanctiekoers van de afgelopen twee decennia wel bewezen. Generaals die hun volk eronder houden door een imago van kracht in stand te houden gaan niet in het openbaar door het stof. Dat zou in de Aziatische culturele context gezichtsverlies betekenen.

Ook de Europese Unie doet er goed aan toenadering te zoeken. Voormalig minister van Buitenlandse Zaken Maxime Verhagen erkende enige tijd terug al dat de Europese sancties hadden 'gefaald', maar dat opheffing politiek 'niet haalbaar' was. Nu het regime voorzichtig hervormt is het moment gekomen om de economische en diplomatieke sancties in te zetten als onderhandelingstroef. Er is nog een andere overweging: de interne strijd in het Birmese leger. President Thein Sein heeft te maken met een rabiate vice-president die onder zijn duiven schiet. Door de hervormers te steunen kan het westen een terugval helpen voorkomen. Niemand heeft er belang bij dat een nieuwe coup de klok in Birma twintig jaar terugdraait.
 
^{Hans Hulst is journalist. Hij schreef talloze artikelen en twee boeken over Birma. In 2012 komt een nieuw boek van zijn hand uit, dit keer over de recente transitie in Birma.}