Begin december is er weer een VN-Klimaattop. Daar moet de EU een leidende rol nemen en het Kyoto-protocol nieuw leven in blazen, menen Manuela Monteiro en Eco Matser van Hivos.

Of je nu een boer in Indonesië spreekt of een taxichauffeur in Kenia, hun verhalen zijn hetzelfde: ze maken zich grote zorgen over de onvoorspelbaarheid van het weer. De regen blijft steeds vaker uit en de oogst verdort of de regen komt juist te vroeg, waardoor de zaden verrotten. En als de regentijd eindelijk aanbreekt, regent het harder dan ooit, zodat het land overstroomt en oogsten en woningen verloren gaan.

Dat is het verschil tussen kleine boeren in ontwikkelingslanden en ons. Wij praten over klimaatverandering, zij ondervinden de gevolgen aan den lijve. En hun toekomst ziet er niet hoopgevend uit, zo blijkt uit de (uitgelekte) samenvatting van een VN-rapport dat volgende week verschijnt. Honderden klimaatwetenschappers tonen hierin aan dat er een direct verband bestaat tussen klimaatverandering en extreem weer. Ze voorspellen met grote zekerheid een sterke toename van het aantal hittegolven en een temperatuurstijging met 5°C eind deze eeuw. Zware regenval zal vooral de tropen teisteren en de droogte neemt toe in onder meer Zuid-Europa, Brazilië en Zuidelijk Afrika. Extreem weer dat de armste mensen in ontwikkelingslanden het hardst zal treffen.
 
Gek genoeg is, ondanks recente beelden van een overstroomd Bangkok, de aandacht in Nederland verslapt voor het enige instrument waarmee we klimaatverandering op wereldschaal kunnen beperken: het Kyoto-protocol. Weet u nog, Kyoto? Jarenlang was dit hét referentiepunt als het ging om klimaatverandering, maar nu lijkt het van de publieke agenda's verdwenen. Volkomen ten onrechte, vindt Hivos.

Levensbelang
Begin december beslist de wereld of het Kyoto-protocol een vervolg krijgt, tijdens de VN-Klimaattop in Durban, Zuid-Afrika. Eind 2012 loopt het eerste Kyoto Protocol af en de vraag is of regeringen 'Kyoto II' gaan ondertekenen. Voor de boeren in Indonesië en Kenia én voor ons is het van levensbelang om dit niet te laten mislukken. Vijf goede redenen om het Kyoto-protocol te verlengen:

1. Het is de enige bindende, internationale klimaatovereenkomst die we hebben. Zonder dit verdrag zijn we overgeleverd aan vage beloften zonder garantie op succes.

2. Het werkt. De VS zijn het enige grote industrieland dat Kyoto niet heeft geratificeerd. De ontwikkelde landen die dit wel deden, halen gezamenlijk zeer waarschijnlijk de afgesproken 5,2 procent CO2-uitstootvermindering. Alleen de VS blijven schandalig achter met een stijging van 11 procent.

3. Het stimuleert innovatie en de groei van de duurzame energiesector in Europa én die in de grote ontwikkelingslanden. 65 procent van de CO2-reductieprojecten die rijke industrielanden (onder het Kyoto-protocol) steunen in ontwikkelingslanden, bestaat uit investeringen in duurzame energie. Zonder Kyoto was dit niet gelukt. 

4. Het is eerlijk. Het Kyoto-protocol richt zich op reductiedoelstellingen voor de rijke landen die de meeste CO2-uitstoot op hun conto hebben staan. Het gejammer van de VS over het ontbreken van opkomende landen als China getuigt van weinig historisch besef. De EU en de VS hebben door hun energieverbruik tussen 1900 en 2007 maar liefst 54 procent van de broeikasgassen veroorzaakt. China stootte in diezelfde periode slechts 9 procent van alle CO2 uit.

5. Het staat voor gezamenlijke verantwoordelijkheid. Kyoto gaat uit van een minimale CO2-reductie van 5,2 procent. Alle individuele landen dragen daar hun steentje aan bij. In het vrijblijvende 'pledge'-model van Kopenhagen mogen landen zelf roepen tot hoeveel CO2-reductie ze bereid zijn: geen gezamenlijke verplichting dus om te doen wat noodzakelijk is.

Signaal
Rijke industrielanden zoals Nederland zijn hoofdverantwoordelijk voor de enorm gestegen CO2-uitstoot en dus voor de gevolgen daarvan in ontwikkelingslanden. Daar hoeven we geen doekjes om te winden. De vraag is wat we met die verantwoordelijkheid doen. Half november stemt het Europarlement over een resolutie die de EU oproept in Durban de tweede fase van het Kyoto-protocol te ondersteunen.

Hivos vraagt de Europarlementariërs een duidelijk signaal af te geven aan andere wereldmachten door deze resolutie aan te nemen. Zo kan Europa opnieuw leiderschap tonen op klimaatgebied. Die steun aan Kyoto is noodzakelijk voor de volgende stap: een wereldwijd verdrag dat de CO2-uitstoot sterk reduceert. Want hoe je het ook wendt of keert, klimaatverandering is een mondiaal probleem dat je lokaal niet kunt oplossen.

Dus wat gaan we doen: wachten op de volgende 'natuurramp', o en wee roepen, geld storten en over tot de orde van de dag? Of pakken we nu eindelijk het probleem eens bij de wortel aan door in Durban afspraken te maken over een drastische, wereldwijde vermindering van de CO2-uitstoot? Hivos vindt dat we moreel verplicht zijn om het Kyoto Protocol een tweede leven te geven. Dat 'ouderwetse' standpunt nemen we zonder enige gêne in. Maar ook als we, conform de nieuwe wind op Buitenlandse Zaken, het Nederlandse eigenbelang voorop stellen, komen we uit op Kyoto II. Klimaatverandering gaat ook ons land veel geld kosten. CO2-reductie door in te zetten op schone energiebronnen gaat ons land werkgelegenheid, groei en veiligheid opleveren. Hoe moeilijk kan een besluit dan zijn?

^{Manuela Monteiro is algemeen directeur van Hivos en Eco Matser is klimaatspecialist bij Hivos.}