© ANP. Prinses Maxima spreekt tijdens het Goed Geld Gala 2011 in Laren. Tijdens het gala maakt de Nationale Postcode Loterij bekend welk bedrag dit jaar in totaal beschikbaar is voor goededoelenorganisaties.
© ANP. Prinses Maxima spreekt tijdens het Goed Geld Gala 2011 in Laren. Tijdens het gala maakt de Nationale Postcode Loterij bekend welk bedrag dit jaar in totaal beschikbaar is voor goededoelenorganisaties. © UNKNOWN

Directeuren musea: 'Cultuur weer de dupe'

De culturele sector vreest financieel benadeeld te worden als loterijen mensen niet meer gericht mogen aanschrijven. Dat stelt onder andere hoofddirecteur van het Rijksmuseum, Wim Pijbes.

Vandaag stemt de Tweede Kamer over een amendement van de PvdA en GroenLinks op de Wet op de kansspelen. Het doel van het amendement is het voorkomen van misleidende reclame. Hier zal niemand op tegen zijn, maar de wijze waarop dit gaat gebeuren, zal in de praktijk desastreus uitwerken op de door de bezuinigingen toch al zwaar getroffen kunstsector.

Post
Als het amendement wordt aangenomen, mogen de goededoelenloterijen namelijk geen post sturen die gericht is aan individuen, tenzij ze hiervoor vooraf toestemming hebben gegeven. De goededoelenloterijen (BankGiro Loterij, Vriendenloterij en Postcode Loterij) verkopen, in tegenstelling tot de Lotto en Staatsloterij, geen loten via tabakswinkels of kiosken. Ze gebruiken daarvoor post, internet en telefoon.

Het voorstel waarover vandaag wordt gestemd, maakt geen einde aan misleidende reclame - ongeadresseerde post kan immers net zo goed misleidend zijn; evenals reclame via e-mail of telemarketing). Het zal echter wel enorme gevolgen hebben voor de omzet van de loterijen, en dus voor de goede doelen die geld ontvangen vanuit de goededoelenloterijen, waaronder de culturele sector.

Gelukkigen
Het Haagse voorstel, dat het belangrijkste verkoopkanaal van de loterijen treft, is niet alleen het verkeerde medicijn, maar de bijwerkingen veroorzaken ook elders een veel groter probleem. In deze tijd van bezuinigingen vormen de bijdragen vanuit de goededoelenloterijen een onmisbare bron van inkomsten voor musea en tal van andere goede doelen. Het Rijksmuseum, Mauritshuis, Van Gogh Museum en Kröller-Müller Museum waren de eerste gelukkigen, inmiddels ontvangen ruim zestig musea en andere culturele instellingen in het hele land jaarlijkse bijdragen variërend van 100.000 tot 14 miljoen euro van het Prins Bernhard Cultuurfonds. In 2010 keerde de BankGiro Loterij 60 miljoen euro uit aan de cultuur in Nederland. Ter vergelijking, de rijksbegroting voor kunst en cultuur bedraagt na de laatste bezuinigingen circa 700 miljoen euro.

Onmisbaar
De steun van de goededoelenloterijen is voor de cultuursector onmisbaar. Juist voor de kwetsbare cultuursector geldt dat samenhangend overheidsbeleid meer dan ooit noodzakelijk is. Er is alle reden om irritatie over de reclame van de goededoelenloterijen serieus te nemen, maar van dit amendement worden de goede doelen juist zelf de dupe, en misleidende reclame wordt nog altijd niet voorkomen. Geen enkele consument zit te wachten op misleidende reclame - daar is geen discussie over - maar om tot een betere kansspelwetgeving te komen, gaat het niet om gedetailleerde bemoeienis over geadresseerde werving.

De staatssecretaris heeft ook zonder dit amendement de mogelijkheid om via een algemene maatregel van bestuur regels in te stellen om misleidende reclame te voorkomen, regels die daadwerkelijk werk maken van het voorkomen van misleiding, zonder dat al de goede doelen daar de dupe van worden.

Adriana Esmeijer is directeur van het Prins Bernhard Cultuurfonds
Emilie Gordenken is directeur van het Mauritshuis
Wim Pijbes is hoofddirecteur van het Rijksmuseum
Axel Rüger is directeur van het Van Gogh Museum
Evert van Straaten is directeur van het Kröller-Müller Museum