Het ontbreekt niet alleen Mahmoud Abbas aan gezag, maar zelfs Hamas heeft onvoldoende greep op de Gazastrook. Dat meent Ronny Naftaniel, directeur van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI).

De afwijzing die de Palestijnse Autoriteit heeft uitgesproken over de terroristische aanslagen in Zuid-Israël van donderdag, is oprecht. Geweld is wel het laatste waaraan de PA behoefte aan heeft nu zij mikt op erkenning door de Verenigde Naties volgende maand. Het bestuur in Ramallah is dus niet het probleem.

Belang
Hamas heeft op dit moment evenmin belang bij een oorlog. Weliswaar staan er nog steeds genocidale, jihadistische punten in het handvest en programma van deze organisatie, maar Hamas is nog niet hersteld van de Israëlische aanval op zijn infrastructuur in 2009 en wil zich legitimeren in internationale ogen.

Israëlische veiligheidsdiensten noemen de Popular Resistance Committees (de Comités voor Volksverzet) als pleger van de aanslag, een radicale splintergroepering van een handjevol terroristen die zich in 2000 afscheidden van Yasser Arafats PLO. Zijn zij dan het probleem? Zijn zij de aanstokers van een nieuwe brandhaard?
Het is te simplistisch om deze nieuwe serie vijandelijkheden toe te schrijven aan een klein groepje moorddadige heethoofden. Hun daden zijn niet meer dan een symptoom van een chronisch probleem dat het pad naar een levensvatbare vrede blokkeert. Dat probleem is de Palestijnse verdeeldheid, die maakt dat er geen duidelijke Palestijnse vredespartner te vinden is.

Het rauwste voorbeeld van deze verdeeldheid is de bloedige en tot nu toe onoverbrugbare breuk in 2006 tussen Hamas en de PLO. Dat PA-president Mahmoud Abbas geen controle heeft over Hamas en over de Gazastrook, staat buiten kijf. Het absurde is dat ook Hamas niet werkelijk greep heeft op de situatie in Gaza.

Niemand heeft dat kennelijk, zoals dit weekend eens te meer bleek. Als de facto bestuurder van de Gazastrook, is Hamas verantwoordelijk voor alle vijandigheden die uit Gaza komen. Het afgelopen weekend toonde echter aan dat het een illusie is dat Hamas ook daadwerkelijk de touwtjes in handen heeft: uren nadat Hamas afgelopen zondag een staakt-het-vuren had afgekondigd, regende het nog steeds bommen op Israël.

Terreuraanslagen
Israëlische beleidsmakers hadden de Al Qaida-achtige, viervoudige aanval die donderdag acht slachtoffers maakte, niet echt nodig om dit te beseffen. Er gingen legio voorbeelden aan vooraf: incidentele raketaanvallen, eigenmachtig uitgevoerde terreuraanslagen, en het onvermogen van Hamas om zich te vrijwaren van PR-rampen zoals de moord op de Italiaanse activist Vittorio Arrigoni door een 'randgroep' in Gaza in april van dit jaar of de ontvoering in 2007 van de BBC-journalist Alan Johnston.

Gezien hun extreme haat jegens Israël en het ontbreken van een duidelijke leider, zou men kunnen aannemen dat geen enkele Israëlische leider concessies zou willen doen aan de Palestijnen. Maar die veronderstelling gaat niet op: in 2005, toen de Palestijnse Autoriteit nog het roer in handen had in Gaza, trok Ariel Sharon zich terug uit het gebied. Het resultaat was een coup van Hamas tegen de Palestijnse Autoriteit en het afschieten van tienduizenden raketten op Israël.

Wantrouwen
Toch is het wantrouwen van Israël jegens de Palestijnse onderhandelingspartner maar een deel van het verhaal. De Palestijnse verdeeldheid zelf ondermijnt de droom van een Palestijnse staat. Door deze verdeeldheid kan tot op dit moment geen enkele Palestijnse entiteit bogen op een 'effectieve regering' - een van de drie minimumvoorwaarden van de Europese Unie voor het uitroepen van een staat.

Op de andere twee voorwaarden scoren de Palestijnen overigens niet veel beter. Zij zijn het onderling oneens over het 'gedefinieerde gebied'. Hamas eist het hele grondgebied op van de staat Israël, terwijl de PA zegt genoegen te nemen met alleen het gebied binnen de grenzen van 1967. Zowel Hamas als de PA diskwalificeert zichzelf voor de derde randvoorwaarde: 'permanente bewoning', doordat beiden zeggen enige miljoenen (het precieze aantal is onbekend) afstammelingen te vertegenwoordigen van Arabieren die in het gebied gewoond hebben onder Brits Mandaat.

De chaos en verdeeldheid die bleek uit de terreuraanslag van donderdag - in een gebied dat dwars over drie grenzen loopt - en het sektarisme waardoor dit kon gebeuren, zouden een waarschuwing moeten zijn voor de leiders en beleidsmakers die zich in september gaan buigen over de voorgestelde Palestijnse staat. Voor alles zouden zij zich moeten afvragen of het Midden-Oosten behoefte heeft aan een mislukte, uiteenvallende staat, een zoveelste broeikas van instabiliteit en extremisme. Voorlopig lijkt de regio genoeg te hebben aan Libië, Syrië, Libanon, Irak en Afghanistan.

^{Ronny Naftaniel is directeur van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI).}