Nu de herfinanciering van Griekenland is geregeld, zijn we er nog niet. Naast financiële controle door Europa, moet de zwakke Griekse economie verder worden aangepakt.

Hoera! De herfinanciering van Griekenland is geregeld. De nieuwe leningen zullen stap-voor-stap worden verstrekt. Zo blijft de druk op het Griekse parlement onverminderd groot voor de noodzakelijke bezuinigingen op de staatsbegroting. Zuinigheid met vlijt bouwt huizen als kastelen. Is na dit Noord-Europese lesje aan die olijke mediterrane levensgenieters de Griekse crisis nu verleden tijd? Als u echt gelooft dat dit al het Europese Marshall plan is, moeten we u teleurstellen. Niet alleen het symptoom, maar ook de kwaal moet worden bestreden: de zwakke Griekse economie. Deze laat zich het best typeren door het feit dat inmiddels ook Griekenland feta importeert uit Denemarken.

Herstructurering
Met het nieuwe leningenpakket zit Europa met steeds meer geld in de nog steeds water makende Griekse boot. De herstructurering van de Griekse economie is daarmee de verantwoordelijkheid van alle Europese lidstaten. Financiële controle op Griekenland is slechts een goede eerste stap. De belangrijke tweede fase van een succesvolle herstructurering, nieuwe verdienmodellen en toekomstperspectief, wordt in de praktijk vaak vergeten. Hiermee bedoelen we overigens niet een kofferbakverkoop van tafelzilver. Verkoop van staatsbedrijven leidt slechts tot éénmalige baten. Het vertrouwen op privatisering als 'deus ex machina' voor een revival van de Griekse economie is nogal naïef. Zeker in het Griekse geval lijkt het potentieel risicovol in de privatiseringsreflex te schieten. Er zijn daar vermoedelijk al meer vitale assets (economische hulpbronnen) in private handen dan goed is voor het land.

Wat moet er dan wel gebeuren? Griekse assets zijn nu vaak ondergewaardeerd omdat ze alleen door de Griekse bril worden bekeken: de Atheense luchtvaart hub, de Griekse zon en de nabijheid tot de snelgroeiende Turkse economie om er maar paar te noemen. De waarde hiervan neemt toe door ze in Europees perspectief te zetten. De vraag is welke Europese (Nederlandse) partijen bereid zijn om mét Griekse partners hierin te investeren om nieuwe economie te maken.

Gezamenlijk
De vraag moet luiden welke rol Griekenland kan spelen binnen de 'BV Europa' in de concurrentiestrijd met 'USA Inc' en 'Overheids NV China'? Ieder signaal ontbreekt dat Europa haar abstracte doelstellingen als 'het worden van het meest dynamische economische blok ter wereld' nu in de praktijk weet te brengen. China opereert hierin slagvaardiger: 'Australië is kolen, Brazilië geeft toegang tot ijzererts, Duitsland vormt een kennisbron voor de auto industrie en eventuele leningen aan Griekenland zijn een stem in Europa'. Uiteraard kunnen we het heterogene Europa niet één-op-één vergelijken met het centraal geleide auocratische Chinese regime. Maar in gezamenlijkheid economie maken zit wel degelijk in het Europese DNA. De hele Europese gedachte is immers ooit ontstaan uit zeer concrete reële economische ideeën over de landbouw-, kolen- en staalindustrie. Nu willen wij zeker niet pleiten voor een terugkeer naar de jaren vijftig, we geloven nu veel meer in het leggen van bilaterale handelsbetrekkingen tussen bedrijven, die de EU of verschillende overheden waar mogelijk faciliteren.

Ook Nederland heeft grote belangen bij op deze manier economie maken. We exporteren bijna evenveel naar Griekenland als naar Japan. Het wordt tijd dat het debat zich verschuift van 'het is nu wel genoeg, zien we ooit ons geld wel terug' naar meer relevante vragen. Welke partijen in Nederland hebben potentieel belangen in Griekenland? Welke Griekse partners hebben zij daarvoor nodig? Of anders gezegd: welke waarde vertegenwoordigt de unieke Atheense luchtvaart hub (Oost-Europa, Noord-Afrika) voor KLM Airfrance? Hoe kijkt het 'groene' Eneco naar de Griekse zon en wind? Wat betekent de grootste vlag in scheepvaartermen ter wereld voor de Port of Rotterdam? Welke partijen zien welke waarde in een uitvalsbasis binnen de EU maar direkt naast de snelgroeiende Turkse economie? Het soort vragen dat je in het huidige debat niemand hoort stellen. Laat staan beantwoorden.

Grensoverschrijdend
Verder gaan dan louter financiële controle is de beste garantie op resultaat. Gezamenlijk grensoverschrijdend optrekken is overigens minder uitzonderlijk dan het lijkt. Wat zou de Rotterdamse haven zijn zonder het Ruhrgebied? Of de bloemenveiling Aalsmeer zonder de Amerikaanse- of Japanse markt? En het Nederlandse gas zonder de Engelse markt? Allemaal (in)direct het resultaat van het wél op de economie gerichte Marshall plan dat de Verenigde Staten en Europa na WO II gezamenlijk hebben ontwikkeld.

^{Marcel Biemond is partner bij adviesbureau Mercator Novus, gespecialiseerd in turnarounds en project ontwikkeling
Jeroen Bos is partner bij adviesbureau Mercator Novus, gespecialiseerd in turnarounds en project ontwikkeling
Robert Bierens is manager financial institutions Latin America bij FMO, the entrepreneurial development bank}