Tv-recensie Femke Halsema: Van God Los krijg ik niet uit mijn hoofd

Femke Halsema is serieverslaafd. Een heel seizoen Californication kan ze nonstop verzwelgen. Maar: 'er zijn veel fastfood-series, er zijn weinig ontwrichtende, tot nadenken stemmende series.

Niets is zo heerlijk als een kakelverse nieuwe serie. Naast mijn toetsenbord ligt deel vier van de serie Californication al vijf dagen in het cellofaan te glimmen. Ik heb mezelf beloofd dat als deze rubriek klaar is, de tv uitgaat en de dvd-speler aan, waarna ik het hele seizoen non-stop verzwelg.

Serieverslaafden komen in alle soorten en maten, series kweken wonderlijke dwarsverbanden tussen mensen. Zo citeerde ik ooit tijdens een Kamerdebat de beroemde president Bartlett, waarna de ene helft van de zaal me wezenloos aanstaarde, terwijl de andere helft - politici van alle denkbare richtingen - als een geheim verbond van West Wing-kijkers begon te grinniken.

Cliffhanger
Series binden mensen ook aan omroepen. Door de geleidelijke identificatie met hoofdrolspelers, de aangekondigde tragische wendingen en de cliffhanger wordt op het afgesproken tijdstip weer op de juiste knop van de afstandsbediening gedrukt.

Series binden ons ook aan de bestaande maatschappelijke orde. Veel series, zeker de eindeloze stoet misdaadseries en soaps, kennen een heel eenvoudig patroon: goed en kwaad strijden met elkaar en hoewel het er altijd even somber uitziet, overwint uiteindelijk het goede. Het is ook zelden een lelijkerd die de held van een serie is; zelfs in een niet-moraliserende serie als Desperate housewives zijn de nare, moordende vrouwen altijd een tikkie lelijker.

Geruststellend en verdovend
Daardoor zijn series vaak geruststellend en verdovend. Ik zak bijvoorbeeld uitstekend in slaap bij een gruwelijke aflevering van CSI, omdat ik - als ik wakker schrik van de tetterende reclame na afloop - altijd ongezien weet dat de verkrachter is opgeborgen.

Zo heerlijk als series kijken is, zo onbevredigend is het een dag later als je vergeten bent wat je hebt gezien. Het is typische fastfood: lekker, maar na een uur heb je weer honger.

Maar weinig series ontstijgen het niveau van conformisme en verdoving en weten je te ontwrichten, zodat ze je bijblijven. The Wire, de mooiste politieserie ooit gemaakt (in Nederland helaas nooit publiek uitgezonden), kent winnaars noch verliezers, maar biedt een sombere inkijk in de levens van drugsdealers en van de incompetente
agenten die hen bestrijden.

Van God los
BNN zendt de misdaadserie Van God los uit, die is gebaseerd is op ware gebeurtenissen. De aflevering van afgelopen zondag krijg ik niet uit mijn hoofd. Daarin heeft een Bosnië-veteraan een posttraumatisch stress-syndroom. Hij mishandelt zijn vrouw en in een gevecht vermoordt hij uiteindelijk twee familieleden van haar. Zijn lot is dramatisch, zijn eenzaamheid groot, maar als blijkt dat hij door zijn oorlogstrauma zijn straf ontloopt, knaagt de onrechtvaardigheid. De makers van de serie schotelen je geen kant en klare moraal voor, ze brengen je van slag. Ik heb er in mijn hoofd iets door beleefd; een genot dat veel series me zelden gunnen.

Mooie tv geeft je een belevenis, mooie series doen dat wekenlang. Er zijn veel fastfood-series, er zijn weinig ontwrichtende, tot nadenken stemmende series. Dat kan ermee te maken hebben dat wij met onze afstandsbediening verdoofd en lui blijven steken bij de eerste categorie. Ik neem mij beter voor.

Femke Halsema vervangt deze week Jean-Pierre Geelen als televisierecensent van de Volkskrant.