Ongehinderd door regeringen struinen hedgefondsen lucratieve rampgebieden in de eurozone af. Minister Jan Kees de Jager moet nu eens kordaat optreden en kiezen voor het gemeenschappelijke Europees belang.

Het is een trend aan het worden: financiële jongens die overheden onder druk zetten om hun staatsbegrotingen 'op orde' te brengen. Dat hebben we eerder gezien. In de jaren negentig scheurden keiharde Wall Street-managers bedrijven uiteen om winst te maken. Ditmaal hebben ze zich gericht op soevereine staten.

Het gedrag van deze bonusjagers wordt mogelijk gemaakt door de enorme onzekerheid die wordt ge­creëerd door twijfelende Europese leiders. Juist nu is er behoefte aan een grootscheepse Europese aanpak. Niet het eigenbelang op de korte termijn, maar het gemeenschappelijke belang moet voorop komen te staan.

Minister Jan Kees de Jager moet daarom stoppen met lippendienst bewijzen aan het nationalisme en eindelijk durven kiezen voor een Europese toekomst. Een toekomst waarin de Grieken een plaats hebben en de financiële markten weer hun maatschappelijke functie gaan bekleden.

De financiële crisis van september 2008 staat ons nog vers in het geheugen. Wouter Bos, destijds minister van Financiën, handelde kordaat. Voordat de banken op hun verantwoordelijkheid konden worden aangesproken, moest verdere escalatie worden voorkomen. Niet ingrijpen, betekende letterlijk dat er de volgende dag geen geld meer uit de pinautomaten zou komen.

Onrust
Hoe anders opereert minister De Jager nu. Tegensputterend, remmend en aarzelend, maar naar hartelust orerend, zorgt hij voor nog grotere onrust, en die verergert de crisis in de zwakke eurolanden. Een eenmalige bijdrage van de banken aan de Griekse steunoperatie is misschien verdedigbaar, maar in de huidige crisis weinig meer dan symboolpolitiek die onbekende, en ook ernstige gevolgen kan hebben voor de eurozone. De Europese Centrale Bank heeft daartegen terecht gewaarschuwd.

Willen we dat de banken gaan meebetalen aan de crisis - en dat is meer dan billijk, gezien hun wanprestaties die de crisis deden ontstaan - dan kunnen we ze beter structureel een belasting opleggen. Daarmee wordt een bijdrage van de banken niet langer een teken van zwakte van enkel Griekenland, maar een duidelijk signaal van de EU aan de financiële markten.    

Levensgevaarlijk 
Alle bezwaren van minister De Jager zijn begrijpelijk, maar in de huidige transparante wereld is het hardop uiten ervan levensgevaarlijk. Ieder woord van elke minister van Financiën in de eurozone wordt door de financiële professionals in de wereld gevolgd. En sinds de intrede van financiële instrumenten waarmee geld verdiend kan worden met het failliet van een bedrijf of een land, zijn zakenbankiers en hedgefondsmanagers op zoek naar lucratieve rampgebieden. Bij verminderde weerstand van een land gooien ze graag olie op het vuur. Er kan immers veel geld verdiend worden met een faillissement.

Voor de Europese sociaal-democraten zijn deze praktijken obsceen omdat ze hele bevolkingen in het ongeluk storten. Politici en financiële markten beslissen momenteel over het lot van miljoenen gezinnen. Niet iets om een gokje mee te wagen.

De financiers gebruiken hun ongekende macht voor het gewin van een kleine, steenrijke elite. De verhalen over de zogenaamde meerwaarde van deze praktijken zijn vermoeiend en stemmen treurig. Toch tonen de in meerderheid conservatieve regeringen in de eurozone slappe knieën tegenover de dreigende taal van de financiële lobby.

Ruggengraat
Op dit moment is er echter maar één oplossing, en dat is het tonen van ruggengraat tegenover de almacht van de financiers. We zouden, naast de bankenbelasting, een deel van de staatsschulden in de eurozone moeten samenbrengen in Europese obligaties. Tot 60 procent van de nationale schulden wordt samen uitgezet op de financiële markten, voor de rest van hun staatsschuld moeten lidstaten individueel verantwoordelijkheid nemen.

Zo ontstaat er geen premie op slecht gedrag en wordt de eurozone als geheel sterker en stabieler. De winst daarvan voor de economie en werkgelegenheid weegt ruim op tegen de lichte rentestijging die bij deze operatie hoort. Bovendien halen we, dankzij stabiliteit in de eurozone, de fatsoenlijke beleggers naar ons toe en houden we de speculanten die hopen op failliet, op
afstand.

Het onvermogen van de rechtse regeringen om na te denken over een structurele oplossing voor de schuldencrisis doet de aasgieren dromen van een regelrechte ramp. Als de Europese regeringsleiders nu geen grote stappen durven te zetten dan roepen ze het onheil over ons af.

^{Thijs Berman is woordvoerder financieel-economische zaken voor de PvdA in het Europees Parlement.}