Oekraïense soldaten op een tank in Kramatorsk. Pro-Russische activisten nemen foto's.
Oekraïense soldaten op een tank in Kramatorsk. Pro-Russische activisten nemen foto's. © EPA

Kabinet overweegt militaire inzet oostgrens Europa

Het Nederlandse kabinet zal hoogstwaarschijnlijk snel militaire middelen inzetten aan de oostgrens van Europa, om zo NAVO-bondgenoten te beschermen tegen Russische agressie. Het gaat mogelijk om F16-gevechtsvliegtuigen voor surveillancevluchten boven de Baltische Staten en om een marineschip in de Baltische of Zwarte Zee. Dat bevestigen bronnen rond het kabinet aan de Volkskrant.

De ministers Hennis van Defensie en Timmermans van Buitenlandse Zaken sturen naar verwachting vanavond een brief aan de Tweede Kamer met een besluit hierover.

De Nederlandse inzet is onderdeel van het vandaag genomen NAVO-besluit om 'per direct' extra vliegtuigen, schepen en manschappen in te zetten om oostelijke NAVO-bondgenoten te beschermen. De maatregelen zijn bedoeld als 'afschrikking' van de Russen en het tonen van 'solidariteit' aan oostelijke NAVO-bondgenoten. De NAVO-ambassadeurs belegden hierover in Brussel bijeen een topoverleg.

Het is 'ondenkbaar' dat Nederland geen gehoor zal geven aan de oproep van secretaris-generaal Anders Fogh Rasmussen aan de 28 NAVO-lidstaten om een militaire bijdrage te leveren, zo stellen bronnen in Den Haag. 'Iedereen levert zijn deel, we nemen onze verantwoordelijkheid', zei minister Hennis dinsdagavond ook al in het televisieprogramma Pauw & Witteman. 'We hebben het NAVO-bondgenootschap met een reden. Dat is ook voor Nederland sinds de Tweede Wereldoorlog de best mogelijke veiligheidsverzekering gebleken. En die geldt ook voor de oostelijke bondgenoten.'

Nederland reageerde traag na 11 september
De snelle reactie van Nederland ligt ook voor de hand om de Amerikanen niet voor het hoofd te stoten. Na de terreuraanslagen van 11 september 2001 leidde aarzeling van Nederland om de Amerikanen militair te steunen tot grote ergernis van de VS in de NAVO-raad. President Obama benadrukte eind maart dit jaar in een interview met de Volkskrant nogmaals dat de VS het niet alleen kunnen. Wij rekenen ook een beetje op Europa en de NAVO, luidde zijn boodschap.

Nederland is al met een tankvliegtuig betrokken bij de bescherming van de oostelijke NAVO-bondgenoten. Dat vliegtuig tankt in de lucht Awacs-radarvliegtuigen bij die boven Polen en Roemenië patrouilleren. Hennis heeft het aantal beschikbare tankuren verhoogd met 180 uur.

NAVO-chef Rasmussen sluit 'meer militaire maatregelen in de komende weken en maanden niet uit indien dit nodig is'. Aantallen zijn nog niet gespecificeerd, wel een aantal locaties. Rasmussen: 'Het gaat om extra luchtpatrouilles boven de Baltische Staten, extra schepen in de Baltische en de Middellandse Zee en elders waar nodig.' Ook zal militair personeel van NAVO-bondgenoten worden uitgezonden naar strategische plekken om 'beter voorbereid te zijn' op wat komen gaat en om 'het aantal trainingen en oefeningen te kunnen uitbreiden.'

Geen soldaten naar oosten
De kans dat Nederland extra grondpersoneel (militairen) naar de oostgrens van Europa stuurt, is klein. Hennis zei gisteren bij Pauw & Witteman: 'Ik heb het hier echt over luchtverdediging en aanwezigheid bijvoorbeeld bij de Baltische Zee. Dat is iets anders dan een hele troepenbeweging tot stand brengen.'

Rasmussen benadrukt dat het de NAVO-lidstaten gaat om een 'duidelijke boodschap' aan Rusland: 'De NAVO zal elke bondgenoot beschermen en verdedigen tegen welke bedreiging van onze fundamentele veiligheid dan ook.'

De NAVO heeft nog altijd een voorkeur voor een 'politieke oplossing' in het conflict tussen Rusland en Oekraïne, zegt Rasmussen, door 'deel te nemen aan gesprekken in Genève'. De NAVO heeft de meeste andere gesprekken met Rusland opgeschort. Volgens Rasmussen moet het Kremlin duidelijk laten zien dat het 'het gewelddadige optreden van de zwaarbewapende milities en pro-Russische separatisten niet steunt'.