Palestijnen martelen mede-Palestijnen

Zo’n 20 tot 30 procent van de duizend Palestijnse arrestanten blijkt te zijn gemarteld...

JERUZALEM Het toch al onrustbarende Palestijnse mensenrechtenrapport ‘Elkaar martelen – Het wijd verbreide gebruik van willekeurige opsluiting en marteling in de Palestijnse gebieden’ was maandag in zeker zin al achterhaald bij verschijning. Door de enige hoopvolle conclusie kon meteen een streep worden gezet.

‘Het aantal arrestaties en gevallen van willekeurige opsluiting op de Westoever en in de Gazastrook is de laatste drie maanden scherp gedaald’, schrijft Al Haq, het oudste en gerenommeerdste Palestijnse juristencollectief.

Maar juist de laatste dagen zijn de arrestatiegolven in de twee Palestijnse enclaves weer over elkaar heen gebuiteld: het Hamas-bestuur heeft in de Gazastrook 200 Fatah-aanhangers opgepakt, en het Fatah-bestuur heeft op de Westoever 90 Hamas-aanhangers aangehouden .

Het versterkt alleen maar het sombere beeld dat het rapport schetst van het Palestijnse leven. De kloof tussen de Westoever en Gaza mag diep zijn – enerzijds boycotten Israël en de internationale gemeenschap Hamas en gaan de grenzen van Gaza alleen mondjesmaat open; anderzijds praat Israël met president Mahmoud Abbas van Fatah over vrede en steunt de internationale gemeenschap het Westoever-bestuur met honderden miljoenen - in één opzicht is de toestand gelijk, schrijft Al Haq.

Beide partijen hebben grofweg duizend politiek gemotiveerde arrestaties sinds de machtsovername door Hamas in juni 2007. Van de arrestanten is 20 tot 30 procent gemarteld, schatte maandag Al Haq-directeur Shawan Jabarin in Ramallah. In Gaza zijn drie gevangenen overleden in de gevangenis, op de Westoever is een dode gevallen in gevangenschap.

Het beeld van Palestijnen die andere Palestijnen martelen, terwijl zij allemaal onderworpen zijn aan de Israëlische bezetting, illustreert de diepe crisis waarin de Palestijnse samenleving verkeert. De Gazaanse psychiater Eyad Serraj typeert het als ‘zelfverminking’.

De vraag waar ze mee worstelen is of ze Israël moeten erkennen of niet – Fatah zegt ja, Hamas zegt nee. De jarenlange verdeeldheid daarover is verder aangewakkerd door de boycotpolitiek die Israël en de internationale gemeenschap voeren sinds de Hamas-overwinning van januari 2006.

De uitkomst van het onderzoek van Al Haq komt in grote lijnen overeen met die van een soortgelijk onderzoek van Human Rights Watch (HRW) dat woensdag verschijnt. ‘Het martelen is sterk toegenomen’, zei Fred Abrahams, HRW-onderzoeker, maandag in Jeruzalem. Hij wees er ook op dat de veiligheidstroepen van Abbas op de Westoever financieel worden gesteund door Europese landen - waaronder Nederland - en hij bepleit die steun afhankelijk te maken van het naleven van de mensenrechten. Voor zijn onderzoek heeft Al Haq 150 getuigenissen onder ede afgenomen van arrestanten. De vormen van marteling, mishandeling en vernedering varieerden van slaan en schoppen, afranselingen met de zweep, en het vastbinden in de ‘shabeh’-houding: het voor langere tijd met handen en voeten vastgebonden zitten aan een wankele, voorover hangende stoel.

De martelingen doen denken aan de behandeling die Hamas-leden in de jaren negentig ten deel vielen bij de Palestijnse veiligheidsdienst. De herinnering aan die vernedering is in Hamas-kringen altijd levend gehouden.