Het Griekse veto kan zomaar averechts werken

De Macedoniërs zaten er beteuterd bij, afgelopen weekeinde tijdens het ‘Forum Skopje’. Het veto waarmee hun zuiderburen, de Grieken, hadden gedreigd, mochten zij denken toe te treden tot de NAVO zonder de naam van hun land te veranderen, had hen ontgoocheld....

Skopje,
Niet welkom als zij de naam van hun nog jonge natie niet inruilen voor een andere. Het is me wat.

Skopje,
In het noorden van Griekenland liggen enkele provincies die ook Macedonië heten: ‘West-Macedonië’, ‘Centraal-Macedonië’ en ‘Oost-Macedonië en Thracië’. De Grieken vrezen kennelijk dat de post niet regulier aankomt zolang er een land bestaat met dezelfde naam. In Nederland kunnen inwoners van ‘Nieuw-Amsterdam’ daarvan meepraten; ook de adressering ‘Loenen’ (Veluwe/Vecht, maar welke Vecht?) kan nog voor lelijke vertragingen zorgen. Het wordt tijd dat de Provinciale Staten van Zeeland bezwaar laten aantekenen tegen het lidmaatschap van Nieuw-Zeeland van de Verenigde Naties: zij waren eerst.

Skopje,
De ware beweegredenen voor die Griekse bezwaren zijn vanzelfsprekend niet pragmatisch, maar ideologisch. Grieken noemen de Macedonische Macedoniërs ‘Slavo-Macedoniërs’ en de geadresseerden beleven dat als een scheldwoord. Op hun beurt eisen de inwoners van de Republiek Macedonië de Macedonische erfenis tot enkele millennia terug op. De nationale luchthaven heet er al ‘Alexander de Grote’ en daarmee is de reikwijdte van hun aanspraken op authenticiteit duidelijk. In het nationale museum in Skopje is juist een nieuwe expositie ingericht van recente archeologische vondsten. Die demonstreert hoe hier sinds de ochtendnevelen van de geschiedenis Macedoniërs in de weer zijn geweest potten te bakken (om die vervolgens weer uit de ramen te smijten, opdat archeologen van nu ze weer zouden kunnen opgraven en lijmen).

Skopje,
Grieks aardewerk, en Romeins glaswerk: dat dan wel weer.

Skopje,
De hoogwaardigheidsbekleders die de bijeenkomst mochten openen, leken in een competitie verwikkeld waar het om de ouderdom en de vruchtbare uniciteit van de Macedonische geschiedenis en haar bijdragen aan die van Europa ging. De voorzitter van het parlement, de staatssecretaris van cultuur, de burgemeester van Skopje en de woordvoerder van de vicepremier – zelf was die vanwege de NAVO-crisis verhinderd -, zij taxeerden het begin van de Macedonische beschaving op vier- tot zesduizend jaar terug. Of de bezoekers van elders wel beseften dat de apostel Paulus hier nog langs was geweest en of zij de culturele waarden die hier gevormd waren maar even goed op zich in wilden laten werken.

Skopje,
Om de tafel vertegenwoordigers van culturele en politieke instellingen uit Macedonië en een reeks andere landen, alsook enkele authentieke Macedonische kunstenaars. Een schilder op leeftijd betrok de stelling dat het rood dat hij in zijn werk toepast weliswaar van dezelfde fabrikant betrokken wordt als de tubetjes die zijn collega’s elders in de strijd om de onsterfelijkheid leegknijpen, maar dat het, zodra hij het op het doek gesmeerd had, onvervreemdbaar Macedonisch rood wordt. Daar past een eerbiedig stilzwijgen – en gedachten zijn vrij.

Skopje,
De Grieken kondigden hun veto af om louter electorale redenen; hun argument is er curieus genoeg een van binnenlandse politiek, niet van buitenlandse. Dat maakt de krenking en het uitblijven van een vaderlijke reprimande van de andere NAVO-leden aan hun adres er in de ogen van de Macedoniërs slechts pijnlijker op. Een blik op de huidige, nog altijd broze toestand in Macedonië zelf, maakt daarenboven duidelijk hoe verschrikkelijk stom en riskant die krenking is.

Skopje,
Want de Macedonische samenleving is gesegregeerd naar etnische herkomst en Kosovo ligt op nog geen uur rijden van Skopje. Men herinnert zich hoe het vertoog over nationale aanspraken en rivaliteit tussen bevolkingsgroepen daar verlopen is: schietend. Opname van Macedonië in de grote verdragsorganisaties is in dat perspectief niet alleen een gunst, maar ook een pressiemiddel. Vanuit de onderscheiden hoofdkwartieren van de NAVO en de EU in Brussel kan bij een dergelijk lidmaatschap naleving van het Ohrid-raamwerk uit 2001 worden gecontroleerd en afgedwongen.

Skopje,
Dat voorziet in de politieke emancipatie en participatie van de etnische minderheden in het land en van hun culturele autonomie. Zij mogen meepraten in het parlement en zij mogen hun eigen onderwijs verzorgen. Ook krijgen zij hun eigen aandeel in de culturele instellingen en dus subsidies: naast een Macedonisch theater is er ook een Albanees theater. Cultuurpolitiek neemt de plaats in van geopolitiek op de weg naar een democratie waarin burgerschap het gewonnen heeft van krijgerschap. Rij het centrum van Skopje uit en stel vast hoe de Albanezen en de zigeuners op comfortabele afstand van de Macedoniërs zelf leven. Etnische segregatie is er schrijnend economisch verschil en dus, als er niets gebeurt, een tijdbom. Over de Servische, Turkse en Vlachse minderheden zwijgt men dan nog.

Skopje,
Volgens de Ier Erwan Fouéré, die de naleving en uitvoering van het Ohrid-raamwerk namens de Europese Commissie ter plaatse in de gaten houdt, gaat het daar vrij goed mee. Maar het blijft, gegeven het verleden van de regio, een hachelijke onderneming. Zo’n Grieks veto kan zomaar averechts werken.

Skopje,
En nu maar hopen dat Silvio Berlusconi komend weekeinde de Italiaanse verkiezingen niet wint. In zijn vorige termijn als minister-president regelde die immers wettelijke naamsbescherming voor de prosciutto di Parma. Op ieder Italiaans menu wordt bij de nagerechten macedonia vermeld, een gemengde fruitsalade. Als Berlusconi daar straks de onvervreemdbaar Italiaanse naam ook van deponeert, zijn in Skopje de rapen gaar.