Gepofte kastanjes en spokende schonen

Sinds haar eerste boek over Turkije (De Gouden Appel , 2002) weet de lezer van de liefde die journaliste Jessica Lutz koestert voor het land waar zij al bijna twintig jaar woont....

Lutz, die Turkse talen en culturen studeerde, woont en werkt in Istanbul. In de stedenserie van NOS-correspondenten is haar tweede boek verschenen: Gezichten van Istanbul.

Hierin belijdt zij haar liefde, zeg maar gerust passie, voor de stad die slechts in naam niet de hoofdstad van de moderne Turkse republiek is. Ankara mag dan de zetel van de regering zijn, Istanbul is het culturele, historische en economische hart van het land aan weerszijden van de Bosporus.

Lutz heeft een ruime journalistieke ervaring en dat vertaalt zich in een prettige, makkelijke schrijfstijl. Of het nu gaat over de scherpe geur die om de verkoper van gepofte kastanjes heen hangt, of om een historische uiteenzetting over de ijselijke moordpartijen die ooit in het Topkapi-paleis plaatsvonden onder de potentiële opvolgers van de sultan, Lutz kwijt zich met enthousiasme van haar taak de lezers iets interessants te vertellen.

Een vroege Nederlandse bezoeker van het Topkapi-paleis is ambassadeur Cornelis Calkoen, die in 1727 zijn opwachting maakt bij sultan Ahmet III. Dat gaat Calkoen goed af. Zijn geschenken (waaronder een Cabinet van Cristal en een partij fluweel, een stof die de Ottomanen niet kennen) vallen zeer in de smaak bij de sultan en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden krijgt de zo begeerde handelsprivileges.

Uiteindelijk zal hij 17 jaar in Istanbul blijven, voortdurend klagend dat het zuinige Den Haag hem te weinig geld geeft om net als de Britse en Franse collega’s in stijl te kunnen leven. Calkoen zoekt en vindt zijn troost in de armen van een reeks lokale schonen, van wie Beyaz Gül (Witte Roos) de bekendste is. Ze stierf aan een gebroken hart toen Calkoen haar in de steek liet, schrijft Lutz. Daarna werd ze gesignaleerd als spook. Ze haalt een helaas niet bij name genoemde Nederlandse consul aan die bezweert de geest van Gül aan zijn bed te hebben gehad.

Gelukkig schrijft Lutz ook over levende Turken als Emine Erdogan, de vrouw van premier Tayyip Erdogan, en hoe die door de familie werd geprest om een hoofddoek te gaan dragen. Een nadenkertje voor diegenen die pleiten voor een totale opheffing van het hoofddoekverbod.Eric Outshoorn