Kasteelheer op de vlucht

Alleen de vastgoedpenoze lijkt zich nog een kasteel te kunnen veroorloven. Kasteelheer Peter de Greeff probeerde zijn landgoed 'fatsoenlijk' te verkopen....

Willem Endstra reed in 2003 met een kostbare Ferrari over de majestueuze oprijlaan langs het koetshuis en de orangerie het landgoed op. De inmiddels geliquideerde vastgoedmagnaat wilde het kasteel Broekhuizen in het Utrechtse Leersum kopen. Hij wilde niet meer dan de waarde van de hypotheek neertellen, maar dat was toch alles bij elkaar zo'n negen miljoen euro. Kasteelheer Peter de Greeff wees hem de deur. 'Ik wil geen boeven op mijn terrein', beet hij Endstra toe. Endstra wilde vertrekken maar hij kreeg zijn sportwagen niet meer aan de praat, zo herinnert De Greeff zich. De wagen bleek geleend van de Ferrari-dealer en Endstra was de pincode van de startonderbreker vergeten. Na wat telefoonverkeer vertrok Endstra dan toch.

Het aanbod van Endstra was achteraf de laatste strohalm voor De Greeff. Had hij het geaccepteerd, dan was hemzelf en anderen veel ellende bespaard gebleven rond het kasteel met 48 kamers dat volledig werd herbouwd na een grote brand in 1906.

Op het landgoed op de Utrechtse heuvelrug teert het kasteel nu langzaam weg. De Greeff is in 2004 failliet verklaard. Hij heeft een schuld van vier miljoen euro achtergelaten. Het kasteel is hem afgenomen. Het is geveild en is eigendom van zijn bank. Niemand wilde het kopen. Het staat leeg en wordt tijdelijk bewoond door een kraakwacht.

De rekening van vierduizend euro in de maand alleen voor het grasmaaien, is niet langer voor De Greeff, maar voor de bank. Er zijn echter meer verliezers. Ook de gemeente Leersum kreeg zijn deel. Een wethouder stapte op, nadat was gebleken dat de gemeente bijna 400 duizend euro aan garanties had verstrekt. Leersum staat nu ook troosteloos bij het rijtje schuldeisers.

Ondanks zijn schuldenlast van vele miljoenen, voelt de failliete kasteelheer zich slachtoffer. 'Ik ben gewoon verneukt, excuus voor dit woord', stelt De Greeff met een licht bekakte tongval. Hij richt zijn toorn op DeltaLloyd, de bank die hem de hoofdhypotheek verstrekte en zijn kasteel verkocht en zelf terugkocht, en de curator die hem sinds zijn faillissement op de huid zit.

De curator wil De Greeff nu laten gijzelen. Ze vindt dat de voormalig kasteelheer niet voldoende meewerkt aan de afwikkeling van zijn faillissement. De Greeff vindt dat hij alles heeft verteld wat er te vertellen is. 'Ik heb niets meer', roept hij uit. Toch is de gijzelingsuitspraak inmiddels gedaan door de Utrechtse rechtbank en vorige week dinsdag bevestigd in hoger beroep.

De Greeff weigert zich bij de gevangenis te melden. Hij houdt zich al maanden schuil voor zijn curator. 'Ik weet niet waar De Greeff is', stelt curator Van der Schee van het Utrechtse advocatenkantoor Van Benthem en Van Keulen.

Vermogende vrienden weten dat wel. Ze willen niet met hun naam in de krant, maar beamen dat ze De Greeff financiëel bijstaan. Hij heeft sinds zijn faillissement met hun hulp inmiddels ruim 200 duizend euro uitgegeven aan advocaten en andere kosten. Een vriendin is ervan overtuigd dat er bij De Greeff 'geen kwade bedoelingen zijn, maar dat hij gewoon niet gemakkelijk in elkaar zit'.

Anderen zijn minder positief over De Greeff. 'Hij heeft jarenlang het ene gat met het andere lopen dichten. Hij is een luchtfietser. Een absolute fantast', stelt bijvoorbeeld Roderik Schuwer. Hij heeft met zijn makelaarskantoor Savills én De Greeff geprobeerd het kasteel te verkopen.

Toch neemt ook Schuwer het voor De Greeff op wat betreft het optreden van DeltaLloyd. De veiling waarmee de verzekeringsmaatschappij het kasteel van De Greeff heeft afgenomen, deugde volgens Schuwer 'van geen kant'.

De veiling volgde op een pijnlijke periode voor DeltaLloyd. Bert Mets, de verantwoordelijke directeur, noemt de toestanden rond het kasteel 'emotioneel'. Hij is naar eigen zeggen jarenlang bezig geweest een oplossing te vinden voor de hypotheek van 7,9 miljoen euro die De Greeff bij deze bank had lopen. Al binnen een jaar na afsluiting in 2001 verzuimde De Greeff de eerste rentebetalingen.

In tegenstelling tot de normale procedure voor een probleemhypotheek, hield Mets het kasteel Broekhuizen onder zijn hoede bij DeltaLloyd. Mets vergezelde potentiële kopers naar het kasteel.

In 2004 vond de bank het echter genoeg en werd besloten het kasteel te veilen. Op het laatste moment toverde De Greeff nog een konijn uit de hoed. Een Amerikaanse financier zou hem zestien miljoen dollar willen lenen om de hypotheek over te nemen op het kasteel. DeltaLloyd vroeg een bankgarantie, maar die kwam er niet.

Met de veiling van het kasteel sneed DeltaLloyd zich echter behoorlijk in de vingers. De openbare verkoop vond plaats op het kantoor van de notaris en niet op het kasteel zelf, zoals gebruikelijk is bij dit soort projecten. 'Een grote fout', aldus Schuwer. Volgens Mets koos DeltaLloyd hiervoor, omdat het goedkoop was.

Tijdens de veiling op 14 april 2004 was er geen enkele echt geïnteresseerde aanwezig. Het aantal bezoekers varieert van zeventien (schatting De Greeff), nog geen dertig man (schatting Schuwer), tot tussen de dertig en de veertig (schatting DeltaLloyd). Het ging echter vooral om ramptoeristen en schuldeisers. Bieders waren er niet. De voor de veiling verantwoordelijke notaris bij CMS Derks Star Busmann in Utrecht wil geen uitsluitsel geven en beroept zich op de geheimhoudingsplicht, hoewel het een openbare veiling betreft.

In elk geval werd tijdens de veiling slechts één bod uitgebracht. DeltaLloyd bood zelf zeven miljoen euro en vervolgens bleef het stil in de zaal.

Schuwer denkt dat DeltaLloyd met de veiling, waarvoor slechts heel beperkt is geadverteerd, een grote inschattingsfout heeft gemaakt. 'Met dit kasteel moet je adverteren in bladen als Residence, Miljonair of Quote. Voor zo'n kasteel moet je de superrijken interesseren. Die lezen het Utrechts Nieuwsblad niet', stelt Schuwer. DeltaLloyd heeft voor de veiling ook nog een kleine advertentie geplaatst in De Telegraaf.

Ter verdediging van De Greeff vindt hij - opvallend genoeg - ook de door hem verfoeide curator aan zijn zijde. Ook zij heeft vragen bij de beperkte advertentieactiviteiten van DeltaLloyd. Curator Van der Schee onderzoekt al twee jaar of de veiling van het kasteel rechtmatig was. Het zou immers kunnen gaan om het illegaal onttrekken van waarde van een boedel van iemand die op een faillissement af stormt.

Curator Van der Schee stelt in haar laatste verslag dat het onderzoek klaar is en dat ze een 'strategische beslissing' moet nemen over de veiling. Probleem voor de curator is dat het moeilijk zal zijn de schade te bepalen die door de veiling is ontstaan.

Niemand weet namelijk wat het kasteel echt waard is. Een taxatie in opdracht van de curator komt op een waarde van 10,5 miljoen euro. DeltaLloyd heeft echter nog geen enkele bieding van deze orde gehad op het kasteel. Ook niet voor het veel lagere bedrag van zeven miljoen euro. DeltaLloyd heeft zelf een taxatierapport waarin de executiewaarde op zo'n 3,5 miljoen euro uitkomt.

Het wachten is daarom op actie van de curator. 'Ze moet wat doen', stelt Georg van Daal, de advocaat van De Greeff. Hij stelt dat het onacceptabel is dat de curator deze kwestie nu twee jaar 'in de lucht laat hangen'.

De curator lijkt zich echter vooral te concentreren op de gijzeling van De Greeff. Ze heeft zijn paspoort laten innemen, nadat De Greeff zonder toestemming voor zaken naar Thailand was afgereisd. De Greeff vertikt het in de gevangenis te gaan zitten, ook al heeft hij afgelopen het hoger beroep tegen zijn gijzeling verloren. 'Ik ga door tot de dood er op volgt', zegt hij.

De Greeff wijst onmiddellijk op het verzetsverleden van zijn moeder en grootmoeder. Hij ziet parallellen tussen zijn situatie en de bezetting tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook wijst hij erop dat hij in het leger bij de commando's heeft gezeten. 'Al hangen ze mij op mijn kop op. De curator kent mijn verhaal al. Ik heb alles verteld wat er te vertellen is.'

Zijn advocaat ziet de positie van De Greeff als minder heroïsch. 'Hij leeft nu als een soort zwerver, laten we wel wezen', zegt zijn advocaat.

Ondertussen staat het kasteel leeg. DeltaLloyd heeft de actieve verkoop gestaakt. Ongeveer alle fatsoenlijke rijken van Nederland zijn discreet benaderd. Nu komt alleen de onderwereld nog op het kasteel af. 'Wij kunnen het niet maken het kasteel aan duistere figuren te verkopen', stelt de verkoper van DeltaLloyd.

De Greeff weet dat andere schuldeisers daarmee minder moeite hebben. 'Die andere geliquideerde vastgoedman. Die heb ik hier ook gehad. Kom, hoe heet die ook alweer. Lüske, Bertus Lüske. Ja die was het. Die kwam hier ook met zijn lijfwacht aanzetten.'