Hartstichting heeft onafhankelijkheid allang te grabbel gegooid

De Hartstichting loopt aan de leiband van Unilever, betogen Toine de Graaf en Gert Schuitemaker...

Het jarenlange één-tweetje met Unilever bevalt de Hartstichting opperbest. De stichting wil de samenwerking met het bedrijfsleven intensiveren (Economie, 5 april). Behalve Becel pro.activ zullen in de toekomst ook andere 'geschikte farmaceutische producten en levensmiddelen' onder de aandacht van het publiek worden gebracht. Wel zullen 'strenge' eisen worden gesteld, verzekert de nieuwe directeur Hans Stam: 'We kunnen ons geen foutje veroorloven.' Zo moet er onomstotelijk bewijs zijn dat een product de kans op hart- en vaatziekten verkleint.

Welnu: voor Becel pro.activ is dat bewijs nooit geleverd. Het is zelfs niet uitgesloten dat dit product de kans op een hartinfarct vergroot. Er is weliswaar overvloedig bewijs dat de plantensterolen in deze margarine het slechte LDL-cholesterol verlagen, maar tot nu toe is nooit aangetoond dat een dergelijke cholesterolverlaging leidt tot minder hartinfarcten.

De consument die trouw Becel pro.activ gebruikt, verkleint in het meest optimistische scenario zijn individuele risico een héél klein beetje. Een wetenschapper van de Universiteit Groningen vergeleek het eens met de aanschaf van een Staatslot: 'Vele duizenden mensen kopen regelmatig een kuipje Becel pro.activ en een aantal van hen valt in de prijzen', zei ze. 'En iedereen koopt een goed gevoel: misschien word ik er beter van!'

In het slechtste geval raakt de consument door het gebruik van Becel pro.activ zelfs van de regen in de drup. In diverse wetenschappelijke studies zijn aanwijzingen te vinden dat personen met een verhoogde plantensterolwaarde in het bloed een verhoogd risico hebben op hartziekten. Plantensterolen staan in toenemende mate ter discussie in de wetenschappelijke literatuur voor cardiologen. De consument krijgt daar tot nu toe weinig van mee, met dank aan Unilever én de Hartstichting. In Canada is Becel pro.activ vanwege de twijfels niet meer verkrijgbaar. Het lag in 2001 weliswaar korte tijd in de winkels, maar werd uit de schappen genomen omdat de Canadese overheid geen goedkeuring gaf aan het product vanwege het mogelijke risico voor hart en bloedvaten.

Volgens Unilever hebben de auteurs van die onderzoeken 'extreme opvattingen'. Toch gaat het om wetenschappers van naam, met een indrukwekkende staat van dienst. Het is veelzeggend dat de Duitse autoriteiten in 2004 een verzoek indienden bij de Europese Commissie om opnieuw te kijken naar de veiligheid van plantensterolen. De European Food Safety Authority (EFSA) wuifde de Duitse zorgen overigens weg. Zoals ook minister Hoogervorst afgelopen januari Kamervragen van Agnes Kant over de veiligheid van Becel pro.activ terzijde schoof.

Volgens Hans Stam kan alleen worden samengewerkt met het bedrijfsleven als de onafhankelijkheid van de Hartstichting 'gewaarborgd' is. Voor het geval Stam het nog niet weet: die onafhankelijkheid is allang te grabbel gegooid. Van een onafhankelijke Hartstichting zou je mogen verwachten dat ze een risicofactor als cholesterol in perspectief plaatst en een product als Becel pro.activ kritisch volgt. Maar hoe was het ook al weer: wiens brood men eet, diens taal men spreekt.

De Hartstichting denkt spekkoper te zijn als ze nog meer bedrijven à la Unilever weet te strikken. Maar dit is kortzichtig beleid, dat op termijn de geloofwaardigheid nog verder ondermijnt.

De verkoop van Becel pro.activ heeft een hoge vlucht genomen vanaf het moment dat de Hartstichting haar naam verbond aan dit product. De stichting is sindsdien monddood. Met de recente cholesterolmetingen in de supermarkten, die plaatsvonden onder de vlag van de Hartstichting maar zijn betaald door Unilever, is de stichting zelfs verworden tot de buitendienst van de margarineproducent.