Kan de VVD het CDA links inhalen?

De traditionele weg voor de PvdA en de vakbeweging is om onder een rechtse regering de aandacht te richten op de sociale vleugel van het CDA....

Dus: accepteren dat er een regering is gebaseerd op een rechtse Kamermeerderheid, en dan zo af en toe op zoek gaan naar alternatieve meerderheden, bij voorkeur gevormd door links en CDA. En vervolgens maar hopen dat het CDA op een dag ervoor kiest een overstap te maken.

Welnu, dat zal dit keer geen succes worden. En dat komt toch vooral omdat er geen sociale vleugel in het CDA is, althans geen die macht heeft. Bij links is er altijd de neiging om allerlei progressieve lieden bij het CDA te ontwaren, altijd lees je dat Herman Wijffels bijna premier was geworden, maar de realiteit is dat de Wijffelsen in het CDA geen snars te vertellen hebben. De ministers zijn rechts, en de Kamerleden nog rechtser.

Jan-Peter Balkenende heeft als Kamerlid korte tijd geprobeerd de PvdA uit de omarming van de VVD los te maken, door het paarsekabinet te verwijten dat het niet sociaal genoeg was ('De enige norm is de Zalmnorm'), maar dat was achteraf uitsluitend tactiek: het CDA taxeerde op dat moment dat de enige kans om uit de oppositie te komen was om de PvdA te lokken. Van dat linkse gedachtegoed is sindsdien niets meer gebleken (überhaupt is van enig gedachtegoed bij Balkenende niet veel gebleken).

In Europa is de christen-democratie de natuurlijke conservatieve stroming. Het gaat langzaam, maar het is onontkoombaar: de buren hebben invloed. Het CDA is de Nederlandse tegenhanger van CDU/CSU; Balkenende is de Nederlandse partijgenoot van Berlusconi. En wie staan in Engeland en Duitsland tussen rechts en de socialisten: de liberalen.

Daarom is het wel interessant voor links om zich niet automatisch op de vermeende linkervleugel van het CDA te richten, en om de progressieve vleugel van de VVD niet te verwaarlozen. Staatssecretaris Marc Rutte vroeg deze week in een interview in Trouw openlijk om steun van de PvdA tegenover het CDA (op het punt van de werkplicht voor jonge bijstandsmoeders). Natuurlijk zal de PvdA bij dat onderwerp garanties willen dat alleenstaande vrouwen die geen werk kunnen vinden dat te combineren valt met de zorg voor hun kinderen, recht houden op een volledige uitkering. Maar in het CDAstandpunt zit natuurlijk ook dat moeder thuis hoort, en op dat punt staat de PvdA dichter bij de VVD. Ik zou zeggen tegen links: roep niet direct nee, en ga eens praten met Rutte. Houd ook de kanalen open met Frank de Grave, en houd Jozias van Aartsen in de gaten, die er niet vies van lijkt ten opzichte van Balkenende een eigen koers te varen.

Als links mikt op de progressieve vleugel van de VVD in plaats van het CDA, dan heeft dat een paar voordelen: 1. Bij de VVD heeft die vleugel meer te zeggen, dus je krijgt meer voor elkaar.

2. Je gunt het CDA-politici niet dat zij met een vroom gezicht zo af en toe iets voor de arme mensen uit het vuur slepen. Je zult zien dat ze razend worden als je ze die rol afneemt. Leuk!

3. Electoraal zal het CDA er nerveus van worden. De VVD heeft onderwijl best reden om de linkerkant te ontwikkelen, want daar willen ze graag een brede volkspartij worden.

4. Als de progressieve kant van het liberalisme zich serieus kan ontwikkelen, dan is het laatste beetje bestaansrecht van het zieltogende D66 weg, en na hun overlopen naar rechts zal links daar geen traan om laten.

Voorwaarde is natuurlijk dat de progressieve vleugel in de VVD zo af en toe de ruimte neemt. Echt links zal het er natuurlijk niet worden, de VVD zal altijd opkomen voor de mensen wier politieke agenda bestaat uit 'we hebben het zelf goed, en dat willen we graag zo houden'. Maar de VVD hoeft zelf ook helemaal niet links te worden. Het oude Paars is ooit voortgekomen uit een wederzijdse behoefte om het CDA uit het centrum van de macht te halen. De basis van een toekomstige paarse coalitie moet anders zijn, niet strategisch maar inhoudelijk: de liberalen staan in het nieuwe Europa dichter bij links dan de christen-democraten. Het CDA schuift naar rechts, bewust. Het gaf dat argument zelf toen het de formatie met de PvdA afbrak: er is een te groot verschil van mening over de maatschappij. Waarom zou je hen daarin niet serieus nemen? Het zal nog een paar jaar duren, maar het zou best kunnen dat we aankoersen op een nieuwe constellatie, met een centrumrechtse liberale volkspartij, en een conservatief CDA.