Een groot kind

In Nederland krijgt de film 'Valentin' een bescheiden release in het filmhuiscircuit. Het machtige Miramax toont meer vertrouwen in Alejandro Agresti; deze zomer wordt de film in Amerika in vierhonderd zalen uitgebracht....

Alejandro Agresti zag een documentaire over een Bulgaars ziekenhuis, waarin kinderen onder mensonterende omstandigheden verbleven. Toen hij een jongetje zag lachen, brak zijn hart. 'Een kind probeert áltijd vooruit te komen, zelfs als hij in een nachtmerrie leeft.'

De regisseur wilde een 'postitieve, blijdmoedige' film maken. Juist nu. 'Ik ben moe van al die films over de conflicten tussen volwassenen. Met ingewikkelde plots en extreme situaties, rock 'n roll, drugs, wapens en geheim agenten.'

'Naarmate we ouder worden, raken we zo veel kwijt. We proberen er wel het beste van te maken, maar we worden verpest. We willen altijd meer en beter, verzinnen steeds andere alibi's om anderen de schuld te geven van onze eigen mislukkingen.'

In Valentin gaat Alejandro Agresti (Buenos Aires, 1961) terug naar zijn jeugd in Argentinië. De negenjarige, fantasierijke Valentin woont bij zijn oma in Buenos Aires. Zijn moeder is er met een taxichauffeur vandoor. Zijn vader is aan het werk of op zoek naar een nieuwe, blonde vriendin. Valentin, met grote bril op zijn neus, probeert zijn familie zo goed en zo kwaad als het gaat bij elkaar te houden.

'Te veel fantasie kan gevaarlijk zijn. Dan ga je het hebben over dingen waarvan je niets weet. Dan maak je een gangsterfilm, terwijl je zelf nog nooit een pistool hebt vastgehouden. Het meeste wat Valentin overkomt, heb ik zelf ooit meegemaakt.' Agresti is zelf even te zien als de egocentrische vader. 'Dat was een schizofrene ervaring, je eigen vader spelen tegenover een jongetje dat mij speelt.'

In 1985, toen de militairen zijn land met ijzeren vuist regeerden en tienduizenden Argentijnen spoorloos waren verdwenen, vertrok Agresti uit Buenos Aires. Hij belandde in Nederland, waar hij met hulp van het Rotterdamse filmfestival zijn eerste film El hombre que ganó la razón voltooide.

De jaren daarna maakte hij films die geprezen werden om hun technische brille en scherpe politiek-sociale toon. Love is a Fat Woman, waarin een Agentijnse journalist ageert tegen de apathische houding van zijn landgenoten, kreeg in 1988 op de Nederlandse Filmdagen de speciale juryprijs. Secret Wedding, over een Argentijn die na jaren gevangenschap terugkeert in het dorp van zijn geliefde, werd een jaar later bekroond met een Gouden Kalf voor de beste Nederlandse film.

Tien jaar en bijna even veel films later keerde Agresti terug naar Argentinië. Hij trof er een samenleving die haar geschiedenis onverwerkt met zich mee torst. Het was de basis voor zijn fraaie, veelvuldig bekroonde Buenos Aires Vice Versa.

'Ik reis tussen twee culturen. Een deel van mij is Argentijns, een deel Nederlands. Soms ben ik in Argentinië, soms in Nederland, dan weer in Toscane. Mijn vader is Italiaans, mijn moeder Tsjechisch. Ik sta er niet bij stil; ik zie ook niet zo veel verschil tussen beide culturen. Ik geloof sowieso niet in landen en nationalisme.'

Valentin is volgens Agresti dan ook geen Argentijnse, maar een universele film. Dat vond ook de jury op het afgelopen Nederlands Film Festival, die Agresti bekroonde met het Gouden Kalf voor de beste regie. 'Een hartverwarmende film vol verrukkelijke scènes', meldde het juryrapport.

Dat zal ook de reden zijn waarom de grote Amerikaanse distributeur Miramax de film deze zomer in de Verenigde Staten uitbrengt. 'Het resultaat van de testscreening was ongelooflijk goed. Het publiek was gek op Valentin.' Agresti hoopt dat de Amerikaanse release deuren voor hem opent. 'Als ik weer eens van Nederland naar Argentinië vlieg vraag ik me vaak af waarom ze mijn films niet in vliegtuigen draaien.'

Hij hoopt stiekem dat Miramax-baas Harvey Weinstein hem een kans geeft een 'dure' film te maken, zo lang het maar geen Robocop of Flesh + Blood is. 'Ik droom niet van roem of miljoenen dollars; ik wil films maken waarin ik geloof. Voor mij geen epos over de Russische revolutie met tienduizend figuranten. Ik zou er maar van in paniek raken.