Campagne voeren tegen Kremlin is zinloos

Ze is kansloos, weet Irina Chakamada. Toch blijft de Russische presidentskandidate onverstoorbaar campagne voeren. Poetin zal morgen winnen; zij wil hgezicht van liberaal rechts worden....

'Als je een democratische en vrije toekomst voor Rusland wilt, stem dan niet op Poetin. Maar ga zondag wstemmen.' Met haar voeten in de smeltende sneeuw spreekt de Russische presidentskandidate Irina Chakamada in Nizni Novgorod een groep studenten toe. Op de stoep vde universiteit, omdat de autoriteiten weigeren een zaal beschikbaar te stellen.

Campagnevoeren voor de Russische presidentsverkiezingen is een frustrerende bezigheid, zo blijkt na een dag meelopen met de 48-jarige Chakamada. De enige liberale presidentskandidate weet dat ze kansloos is. President Poetin is mateloos populair. Volgens opiniepeilers krijgt hij morgen tussen de 70 en 80 procent van de stemmen. Chakamada staat op 3 procent, achter de nationalist Sergej Glazjev (5 procent).

De 18-jarige economiestudente Jana Prokoenina staat vooraan als Chakamada haar toespraak houdt. Ze is niet overtuigd. 'Een machtig land als Rusland heeft een echte leider nodig. Een man als Poetin. Vrouwen kunnen zo'n groot land niet leiden.'

Tijdens de lijnvlucht naar Nizni Novgorod, vijfhonderd kilometer ten oosten van Moskou, vertelt Chakamada dat ze het niet alleen opneemt tegen president Poetin. 'Ik strijd net zo hard tegen mijn liberaal democratische collega's, die hebben opgeroepen tot een boycot', zegt ze. We vliegen in een Jak-40, een gammel luidruchtig toestel dat ruimte heeft voor 35 passagiers, zonder business class. 'Ik geloof niet in protest door niets te doen', vervolgt ze. 'Ik wil de Russische kiezers een acceptabel alternatief geven. '

Hoewel Chakamada in haar campagne Poetin fel bekritiseert, is het Kremlin blij met haar oproep om de verkiezingen juist niet te boycotten. Een lage opkomst is de grootste angst van Poetins campagneteam. Als minder dan 50 procent van de Russen gaat stemmen, zijn de verkiezingen ongeldig. Volgens de krant Izvestija heeft de zuidelijke regio Krasnodar de opdracht gekregen om voor een hoge opkomst te zorgen. 'Minimaal 66 procent, anders wacht het vuurpeloton', aldus vice-gouverneur Moerat Achedzjak. In Chabarovsk weigerden artsen hun patien te behandelen zolang die niet een machtiging voor hun stembiljet hadden ingevuld. En de gouverneur van Nizni Novgorod heeft volgens lokale media zijn administratie de opdracht te geven om te zorgen voor een opkomst van minimaal 70 procent.

Toch zitten de autoriteiten van Nizni Novgorod niet te wachten op de komst van Chakamada. De toegezegde universiteitszaal blijkt ineens niet meer beschikbaar, adverteren was vrijwel onmogelijk en een verzoek om een politieescorte is geweigerd. 'We worden op ieder niveau tegengewerkt. Door de gouverneur, de burgemeester en zelfs door de presidenti afgevaardigde Sergej Kirijenko', zegt Chakamada's secretaris Konstantin Lazarev.

Deze Kirijenko was een van de medeoprichters van Chakamada's partij Unie van Rechtse krachten, die na de parlementsverkiezingen in december de kiesdrempel niet haalden. Lazarev denkt niet dat de autoriteiten in opdracht van Poetin handelden. 'Het is pure zelfcensuur. Iedereen is bang om bij het Kremlin in onmin te raken. Poetin heeft een systeem gecred waarbij macht is gebaseerd op loyaliteit.'

De dag begint met een persconferentie voor de lokale media, gevolgd door een lunch met de Unie van Onafhankelijke Vrouwen van Nizni Novgorod. 'Verwacht van niemand hulp', adviseert Chakamada, 'je staat er helemaal alleen voor.' Haar eigen partij steunt Chakamada niet eens. Na de verkiezingen zal ze een nieuwe partij oprichten: 'Vrij Rusland'.

Bankdirecteur Loedmilla Biljajevna beklaagt zich over de media, die altijd zo negatief over vrouwen berichten. 'Als je positieve pers wilt, dan moet je daarvoor betalen', doceert de presidentskandidate, 'alleen schandalen zijn gratis in Rusland'. Tijdens de persconferentie weigerde ze te speculeren over de verkiezingsuitslag, maar tegen de vrouwen laat Chakamada iets meer los. 'Ik hoop op 5 procent. En dat ik als tweede eindig. Dan word ik hgezicht van liberaal rechts Rusland. Dat zou prachtig zijn.' Na de lunch maakt de kandidate een wandeling door Nizni's drukke winkelstraat. De 86-jarige Zoezma Koezmitsov zit uit te rusten op een bankje als Chakamada langsloopt, achtervolgt door cameraploegen. 'Chakamada? Nooit van gehoord', zegt hij. 'Ik ga natuurlijk op Poetin stemmen. Laat die man maar doorgaan, hij heeft ervaring in het buitenland. Mijn pensioen wordt uitbetaald. Het is de afgelopen vier jaar zelfs iets gestegen.'

Chakamada stopt bij een kraampje om een speelgoedaap te kopen. In de hippe modezaak Mango kiest ze een zwart T-shirt met parelmoer opdruk uit. 'Het is de eerste keer dat een presidentskandidaat hier iets koopt, natuurlijk vind ik dat enig', zegt verkoopster Svetlana Tsemasjkon. 'Maar mijn stem wint ze er niet mee. Ik stem op Poetin. Hij heeft ons stabiliteit gebracht. Van mij hoeft er even niet zoveel te veranderen.'