Zwevende rib

Sommige delen van het menselijk lichaam lijken nergens goed voor...

Wie op zoek gaat naar de zwevende ribben stuit al gauw op de Amerikaanse zangeres Cher. Deze dame is inmiddels nogal oud, bijna zestig, maar ziet eruit als een ding van pakweg dertig. Ze heeft de onderste van de zwevende ribben laten weghalen, zoemt het rond in cyberspace en daarom heeft ze zo'n mooie, strakke wespentaile.

'Ik heb er wel eens van gehoord', zegt de woordvoerder van de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie, dr. Hans de Bruijn, verbonden aan het Medisch Spectrum Twenthe. 'Maar hier in Nederland gebeurt het weghalen van de zwevende ribben niet, voor zover ik weet. Ik heb er ook nog nooit over gelezen.'

Technisch zou het kunnen, denkt de plastisch chirurg. 'Misschien kunnen die botten zelfs via een kijkoperatie eruit worden gehaald, anders heb je weer zo'n jaap van een litteken op je rug en dat is ook niet ideaal', vermoedt hij. 'En echt nodig heb je die ribben niet. Ze zitten daar maar een beetje aan de zijkant.'

Amerikaanse plastisch chirurgen sommen het verwijderen van de zwevende ribben op als mogelijkheid van de aanpassing van het lichaam, maar zijn er niet echt enthousiast over. De ingreep is zwaar, er komt een litteken en de kans bestaat dat het bot weer teruggroeit. 'Een problematische ingreep', heet het aan de andere kant van de oceaan.

Het is raar gesteld met de ribbenkast. Sommige dieren, als slangen, hebben een enorm lange rij gekromde botten in hun lijf. In de loop der tijden is de indrukwekkende rij bij veel zoogdieren ineengeschrompeld tot twee series van twaalf.

De meeste ribben zitten aan de voorkant vast aan het borstbeen en takken aan de achterkant af van de ruggengraat. De onderste twee, de zwevende ribben, zitten alleen vast aan de rug, aan de voorkant zweven ze in het lichaam.

'In de evolutie zijn we kennelijk op twaalf blijven steken', zegt hoogleraar anatomie dr. Georg Maat van het Leids Universitair Medisch Centrum. 'De zwevende ribben hebben de naam nutteloos te zijn, maar dat zijn ze toch niet helemaal.'

De botten maken de ademhaling mogelijk, doordat ze ruimte vrijhouden waarin de longen kunnen zwellen bij de inademing. Absoluut noodzakelijk dus die ribbenkast.

Ook de zwevende ribben doen daaraan mee, 'Ze houden het onderste stuk van de longholte open', legt Maat uit. 'Bij een hele diepe inademing wordt die ruimte ook benut. Dus als je moet rennen om de bus te halen, zijn die ribben van belang. Voor de uitademing geldt hetzelfde, dan trekken de spieren van de rug aan die ribben en dan zijn de longen sneller leeg.'

Het verhaal van Cher kent Maat van een collega met wie hij de kamer deelt. Ook bij de anatomen heerst argwaan en ze kennen het verhaal alleen van horen zeggen. Natuurlijk kunnen de twee ribben eruit zonder al te veel gevolgen, zegt Maat. Maar hij zal een artiest deze ingreep niet snel aanraden. 'Als je ziet hoe ze tekeer gaan op het podium, dan hebben ze alle lucht nodig die ze kunnen pakken.'

De betrekkelijke waarde van de elfde en twaalfde rib blijkt ook door het feit dat het bot als reserve wordt gezien in het lichaam. Als ergens vers bot nodig is voor een reparatie is de zwevende rib een dankbare bron.