De helblauwe roos, droom van iedere teler

Prachtige namen hebben de nieuwe anjers: Moondust en Moonshadow. Hun kleuren zijn al even fraai: lavendelblauw en donkerpaars. Dat zijn de geneugten van de biotechnologie; helle kleuren komen van nature niet voor bij anjers....

In de anjers zit Nederlandse kennis uit de jaren negentig verwerkt. Die kennis wilde de Europese consument, wars van en bang voor genetische manipulatie, toen niet in producten hebben. Dus ging de kennis de grens over.

Het Australische biotechbedrijf Florigene kweekt de anjers nu in Equador. Importeur Fresh Cain in Hillegom brengt ze sinds kort op de Nederlandse markt, wekelijks ongeveer tienduizend stelen. Fresh Chain levert aan bloemenwinkels en tussenhandelaren.

De bloemen zijn gewild, vanwege de sprekende kleuren en vanwege de kwaliteit. De anjers bloeien netjes uit en blijven zeker anderhalve week goed op de vaas, zegt importeur Ed Groot van Fresh Chain. 'Het zijn bloemen die vooral cadeau worden gedaan.'

Genetisch gemodificeerd, staat er op het hoesje om een bos anjers. Groot: 'Nee, vragen heb ik daarover niet gehad.'

Begin jaren negentig werd de wetenschappelijke basis voor de felgekleurde anjers in Nederland gelegd, aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Onderzoekers isoleerden de genen die in petunia's de bloemen paarsig kleuren. In de jaren negentig ontwikkelde het Leidse bedrijfje Florigene gentechnieken om die erfelijke informatie in anjerrassen onder te brengen. Dat gebeurde met geld - vele miljoenen euro's - van onder meer de Rabobank, de Nederlandse overheid en enkele particuliere investeerders uit de VS en Australië. Na een aantal fusies, met onder meer een Australisch bedrijf dat vergelijkbare gen-kennis in huis had, trokken investeerders zich terug uit Europa. Het moratorium dat de Europese Unie in 1998 afkondigde op de verkoop van genetisch gemanipuleerde voedingsmiddelen (soja, maïs) en siergewassen, was daar debet aan.

Florigene trok zich terug in Australië. Begin vorig jaar werd het bedrijf overgenomen door het Japanse frisdrankenbedrijf Suntory.

In 1997 kreeg Florigene toestemming voor verkoop in Europa. Pas na het opheffen van het biotech-moratorium eind vorig jaar maakte Florigene daar gebruik van.

Het bedrijf heeft begin dit jaar een aanvraag ingediend voor marktintroductie van een anjerras met grote bloemen. 'Daar is nog veel meer vraag naar', zegt Groot. Verwacht wordt dat die aanvraag eind dit jaar wordt goedgekeurd.

Florigene heeft onlangs een samenwerkingscontract gesloten met de afdeling ontwikkelingsgenetica van de VU, waar het onderzoek ooit begon. Daar wordt nu uitgezocht waarom en hoe petunia's blauw kleuren. Die genetische kennis is onder meer te gebruiken voor de ontwikkeling van een helblauwe roos, een soort heilige graal in bloemteeltland. Over twee tot drie jaar zijn we zo ver, voorspelt Florigene.