'Ons bidden is als een meditatie voor anderen'

Vakbonden willen het recht op meditatie tijdens het werk in de CAO vastleggen. Maar dan moet dat ook voor bidden gelden, vinden moslims en christenen....

'De héle dag bidden is te dol', zegt woordvoerder Loes Visser van de vakbond FNV Bondgenoten. 'Maar wij vinden wel dat bedrijven waar gelovigen werken gebedsruimten moeten inrichten.'

Onlangs opende een andere vakbond, het christelijke CNV Publieke Zaak, de discussie. Die eiste voor werknemers het recht te mediteren op de werkvloer. De bond wil daarover afspraken maken in de Collectieve Arbeidsovereenkomsten. De redenatie: mediteren is goed voor de psychische gesteldheid van werknemers.

Nu grijpen gelovige werknemers hun kans. Zij willen niet mediteren, maar bidden op het werk en krijgen steun van de FNV.

Maarten Pijnacker Hordijk coördineert ongeveer honderd christelijke bedrijfsbidstonden. De laatste jaren vermeerdert het aantal gebedsgroepen op het werk pijlsnel. Pijnacker Hordijk: 'Als het recht om te mediteren in CAO's wordt vastgelegd, dan neem ik aan dat bidden ook onder mediteren valt.' Ook moslims ruiken hun kans: 'Nu wordt de mogelijkheid voor moslims om te bidden op het werk nog individueel geregeld', zegt voorzitter Ayhan Tonca van de moslimorganisatie CMO. 'Het zou een stuk makkelijker zijn als daar afspraken over komen in CAO's.'

Moslims moeten volgens de Koran vijf keer per dag bidden, op tijden die afhankelijk zijn van de zonnestand. Dat betekent ' s winters twee keer gebedstijd tijdens kantooruren en ' s zomers één keer. Het moslimgebed duurt vijf tot tien minuten en dient te gebeuren op een gebedskleedje met het gezicht naar Mekka. Christenen zijn niet verplicht op het werk te bidden, maar uit de vele bedrijfsgebedsgroepen blijkt dat ze dat vaak wel willen. Pijnacker Hordijk: 'Wij christenen willen ook op ons werk het zout der aarde zijn en een licht voor anderen.'

Volgens Tonca stellen bedrijven voor moslims vaak een gebedsruimte beschikbaar, zoals een lege kamer. 'Als moslims wél gebedsruimten krijgen', redeneert Maarten Pijnacker Hordijk strijdvaardig, 'is er geen enkele reden om als christenen achter te blijven.' Het officiële standpunt van moslims, christenen én de FNV is dat bidden niet onder werktijd hoort te gebeuren, maar tijdens de pauzes.

Bestuurder Lizelotte Smits van CNV Publieke Zaak vindt het 'zwaan-kleef-aan'-effect van haar plannen begrijpelijk. Smits: 'Je kunt bidden zien als een vorm van mediteren. Maar bij CAO-onderhandelingen richt ik me op meditatie. Los van religie, als concentratieoefening. Dat bevordert de prestaties en is daarom ook goed voor werkgevers.'

Ook bidden is goed voor werkgevers, reageert Pijnacker Hordijk, 'Want mensen die kunnen bidden op het werk voelen zich beter en presteren meer.' Ayhan Tonca wijst fijntjes op het meditatieve karakter van het moslimgebed: 'Onze gebeden bestaan voor een groot deel uit rituelen, zoals buigen en knielen. Dat heeft hetzelfde effect als mediteren voor anderen.'

De FNV, pleitbezorger van gebedsruimtes op het werk, is niet van plan het recht op bidden vast te leggen in CAO's. Woordvoerder Loes Visser: 'Dat kunnen werkgevers en werknemers onderling af.' Daar is CMO-voorzitter Tonca het niet mee eens: 'Wij moslims zitten met ingewikkelde gebedstijden, daarvoor hebben wij een kalender waarop de tijden staan waarop we moeten bidden. Soms is het moeilijk om je daaraan te houden, zoals bij werk aan de lopende band waarvan je niet zomaar even weg kunt. Daarom bepleiten wij het recht op bidden zoveel mogelijk collectief per bedrijfstak te regelen. Dan kun je oplossingen verzinnen die bij het werk passen, zoals het inlassen van pauzes op gebedstijden.'

Hoewel de christelijke gebedsgroepen niet graag bij moslims worden achtergesteld, is het voor hen toch iets minder essentieel dat het recht op bidden collectief wordt vastgelegd. Pijnacker Hordijk: 'Het zou mooi meegenomen zijn, maar vergeleken bij moslims hebben wij christenen het gemakkelijk. Want we hoeven niet op bepaalde tijden te bidden en we hebben ook geen kleedjes nodig. Desnoods maken we een gebedswandeling in de pauze. Ja, met onze ogen open natuurlijk, dat is wel zo veilig in het verkeer.'