Bijbelvast zakendoen blijkt winstgevend

Steeds meer Amerikaanse bedrijven werken met een uitgesproken christelijke visie. 'Anderen dienen zoals Christus dat deed. Dat lijkt me geen slechte bedrijfsfilosofie.'..

Bidden doe je maar in je vrije tijd. De strekking van de Amerikaanse arbeidswetgeving is helder: een werkgever mag zijn mensen niet dwingen en ook niet vragen zich in werktijd tot God te richten.

Brent Starts vindt dat jammer en eerlijk gezegd ook 'politiek-correcte nonsens'. Maar hij heeft een oplossing voor het bidprobleem. De diepgelovige oprichter en directeur van een hypotheekbank in zuidelijk Californië nodigt zijn personeel gewoon uit om woensdagmorgen al om acht uur naar kantoor te komen. De werkdag begint formeel om negen uur, dus de wekelijkse gebedsbijeenkomst om acht uur mag.

Driekwart van de werknemers komt opdagen. Moeten ze? 'Natuurlijk niet', zegt Starts, die zelf elke dag om zeven uur achter het bureau zit en dan al gedoucht, ontbeten en gebeden heeft. 'Maar ze komen wel.'

Het bedrijf van Starts, Pacific Mortgage and Lending, doet zaken 'op basis van christelijke principes in alle facetten van ons vak'. Het maakt daarvan geen geheim. De meeste werknemers zijn devote christenen, hoewel Starts benadrukt dat hij daar niet op selecteert: 'Dat mag natuurlijk niet.' Maar: 'God heeft mij financieel gezegend, zoals hij mijn geest heeft gezegend. Het doel van ons aardse leven is: anderen te dienen zoals Christus dat deed. Het lijkt me geen slechte bedrijfsfilosofie.'

Het christendom is ronduit goed voor Pacific, meldt Starts. Zijn winstmarge ligt al jaren in de buurt van de 20 procent, wat hoog is. Misschien is dat mengsel van de bijbel en mooie bedrijfsresultaten de reden dat steeds meer ondernemingen een christelijke toon aanslaan in hun bedrijfsfilosofie, in advertenties en op websites.

Het christelijke karakter van de VS komt steeds meer tot uitdrukking in het zakenleven. Gek is dat niet in het land waar een meerderheid van de bevolking gelooft in de bijbel en op zondag ter kerke gaat.

Een breed politiek en juridisch debat over wat mag en niet mag op de werkvloer - zoals dat woedt over bidden op school - is er niet. Het zou misschien wel een goed idee zijn, gezien de bloei van ondernemingen die de God van het Nieuwe Testament openlijk verantwoordelijk stellen voor de omzet. Hun aantal wordt door niemand geteld, maar Starts en andere gelovige toplieden melden groei in de christelijke hoek van het bedrijfsleven.

Dat fenomeen is ook op een andere manier te zien. Tien jaar geleden waren er zo'n veertig kerkgenootschappen die zich actief met het zakenleven bemoeiden in de vorm van advies, financiële banden of uitwisseling van kennis en klanten. Nu zijn dat er zeker zevenhonderd. De cijfers komen van John Beener, die zelf zo'n kerkgenootschap leidt. 'Kerk' is eigenlijk het verkeerde woord. Zijn Wise Counsel (wijze raad) is meer een soort adviescentrum voor geestelijke aangelegenheden. Beener, die Wise Counsel begin jaren negentig oprichtte in Florida: 'Wij zeggen liever helpers.'

De opdracht is mensen te helpen zichzelf te helpen 'in zaken en in Christus'. Dat gebeurt met workshops, bidsessies en door Beener geschreven boeken. Op de website wordt er zelfs wetenschappelijk jargon bijgehaald: 'Wij hebben door fundamenteel onderzoek en praktische ervaring ontdekt dat onze Schepper bij elk leven betrokken is, of ze het nu weten, zien of geloven, of niet.'

Beener was zelf directeur van drie 'absoluut niet christelijke' bedrijven geweest en merkte dat wijze raad precies was wat hij miste. 'Het is eenzaam aan de top en helemaal als christen'.

Cijfers wil hij niet geven, maar ook in zijn bedrijf gaan christendom en bedrijfswinst prima samen, laat Beener doorschemeren. Meer en meer mensen willen bidden op hun werk voor hun bazen en collega's. 'Een gelovig mens kan zijn overtuigingen niet bij de receptie achterlaten.'

Het succes van Christian eBuy, een website die 'christelijke bedrijven wereldwijd wil promoten en tevens het licht van Jezus Christus wil brengen', is een ander teken aan de wand. De koppeling van geloof en ondernemingsgeest is hier zo mogelijk nog explicieter. 'God draagt ons op om Christian eBuy te gebruiken', meldt de website, 'en christenen over de hele wereld te zegenen.'

Als het bedrijfsleven inderdaad 'verchristelijkt', dan zijn de excessen in het bedrijfsleven van de jaren negentig zonder twijfel een oorzaak. 'Mensen reageren', zegt Brent Starts in Californië. 'Het moet toch anders kunnen, denken ze, als ze gekte waarnemen.' Niet alleen de bijbelse maar elke moraal was zoek in de tijd dat toplieden blind op groei en winst joegen, beleggers en werknemers te grazen namen, en hun imperia een paar jaar later zagen instorten.

Enron, Worldcom, Adelphia - was het Gods straf, dat de ondernemingen verdwenen en hun leidsmannen achter de tralies belandden? Dat is niet aan hem om te bepalen, zegt John Beener, want Gods werk is ondoorgrondelijk. Maar een ding weet hij wel: 'God liet het egoïsme en de geldzucht toe, om te laten zien wat er gebeurt wanneer we ons afwenden van de jongen die het allemaal ontworpen heeft.' Van God dus.

De bijbelvaste onderneming is inmiddels zozeer onderdeel van het landschap, dat Al Lopus veel succes heeft met zijn bedrijf: Best Christian Workplaces Institute. In de westelijke staat Washington meet hij hoe christelijk een onderneming is. Hij geeft een pluim en een sticker als een bedrijf volgens hem het predikaat christelijk verdient.

Ook Lopus zegt dat het allemaal draait om die ene waarheid: wij zijn Gods schepping. 'Als we Gods en Jezus' voorbeeld volgen in ons gedrag zullen bedrijven succesvoller zijn en hun doelen halen, en tegelijk een aangenamere werkplek zijn.' Zijn meetmethoden zijn niet geschikt voor 'gewone' bedrijven. Dat weet Lopus ook wel. 'Maar we geloven wel dat christelijke werkplekken als model zouden moeten dienen voor alle bedrijven.'