'Einde intensieve veehouderij'

De intensieve veehouderij moet ingrijpend worden veranderd. Dieren moeten meer ruimte krijgen voor natuurlijk gedrag, zoals het buiten rondscharrelen. Het transport van levende dieren moet worden beperkt en het fokken van vee moet niet uitsluitend gericht zijn op toename van de productiviteit....

Dit adviseert een commissie onder leiding van oud-Rabovoorzitter H. Wijffels aan minister Brinkhorst van Landbouw. De commissie werd door Brinkhorst ingesteld naar aanleiding van de recente mond- en klauwzeercrisis in Nederland.

'De huidige veehouderij past niet meer in de stedelijke samenleving waarin we leven', aldus Wijffels dinsdag bij de presentatie van het advies. 'De omgang met dieren is niet zoals we willen en het milieu wordt te veel belast. De dieren hebben weinig weerstand tegen ziektes, voedselveiligheid komt in gevaar en de kosten bij calamiteiten lopen hoog op.'

Minister Brinkhorst noemde de plannen van Wijffels gisteren 'helder, hard en onontkoombaar'. Uitvoering ervan betekent volgens hem het einde van de veehouderij zoals die nu bestaat.

'Duurzaamheid leidt tot een kleine sector', aldus Brinkhorst.

Dit weerhoudt de bewindsman er echter niet van de hervormingen versneld door te voeren. 'Dit rapport wordt uitgevoerd. Niet om een sector de grond in te duwen, maar om te zorgen dat we weer trots op de veehouderij kunnen zijn', aldus Brinkhorst.

In zijn analyse hoe het zover heeft kunnen komen, geeft Wijffels alle partijen de schuld. De overheid maakt te veel regels die onvoldoende worden gecontroleerd. De sector streeft naar lage prijzen en de boeren koesteren een romantisch beeld van vrijheid, dat vooral in de vleessector leidt tot opportunisme.

Wijffels stelt voor om via een nieuw vergunningenstelsel eisen te stellen aan de mest- en ammoniakproductie en aan het welzijn van de dieren in de intensieve veehouderij.

Bedrijven die hun dieren in stallen houden, mogen zich alleen nog op aangewezen locaties vestigen. Boeren die hun koeien in de wei laten lopen, krijgen een beloning voor het beheer van het landschap.

De commissie bepleit een verbod van het transport van levende dieren over grote afstanden. Acht uur reistijd is het maximum.

Ook moet de productie van het diervoer, het fokken en het slachten van vee binnen één regio gebeuren. Veemarkten worden afgeschaft. En boeren worden zelf financieel verantwoordelijk voor de gevolgen van epidemieën zoals mond- en klauwzeer.

Binnen Europa moet volgens Wijffels worden geijverd voor een aanpassing van het non-vaccinatiebeleid. 'Het ruimen van gezonde dieren mag nooit meer voorkomen', oordeelt hij. Zijn commissie pleit voor de invoering van noodvaccinaties.

Wijffels erkent dat het vlees door de duurzame productiewijze duurder zal worden. Maar hij verwacht dat de consument in de toekomst ook meer zal willen betalen voor vlees van hogere kwaliteit. 'Doen de consumenten dit niet, dan zijn ze schizofreen. Dan komt er niet die veehouderij die we als burgers willen.'

Een prijsprikkel om het diervriendelijker geproduceerde vlees aan de consument te slijten, ontbreekt in het advies. De commissie heeft zo'n prijsmaatregel wel serieus overwogen, blijkt uit een reactie van commissielid Van Eijndhoven.

De Tweede Kamer reageert verdeeld op het advies. De VVD 'ziet niet veel nieuws onder de zon'. Het CDA vreest dat de veehouderij 'om zeep' geholpen wordt en Nederland zich verwijdert van Europa.

D66 vindt de richting goed, maar de aanbevelingen vaag. PvdA'er Waalkens is lovend: 'De intensieve veehouderij mag op een hele steile helling.'