Uitzwaaimuziek

Als we nu afspreken dat we alle muziek die er niet toe doet even buiten beschouwing laten - dus ook de liedjes waarin onder begeleiding van strijkorkesten uit de elektrische trommel wordt gezongen dat we liefde niet al te serieus moeten nemen....

Dan is alles wat overblijft in een aantal overzichtelijke categorieën in te delen. Om te beginnen is er de muziek die ons van jongsaf gezelschap houdt en die we nooit helemaal uit het oog zijn verloren. Zoals dat nu eenmaal met oude vrienden gaat, hoef je niet steeds te vertellen hoe belangrijk je voor elkaar bent. Aan de wetenschap dat de ander klaar staat als ie nodig is, heb je genoeg. Dankzij die oermuziek kun je bij gelegenheid zwelgen in de illusie dat al het wezenlijke onveranderlijk is. Dat ergens diep onder al die in de loop de jaren aangekoekte lagen een kern schuilt die nog steeds vindt wat je vond toen je nog niet eens in een auto mocht rijden.

Die gedachte wordt geloochenstraft door de herinnering aan de vele muzikanten van wie je in de loop der jaren afscheid hebt genomen. Vaarwel Melanie, vaarwel Curved Air, het is bij nader inzien even waar als onbegrijpelijk dat wij ooit een zo innige relatie hebben onderhouden. Zij vormen samen de tweede categorie. Uitzwaaimuziek suggereert dat er zoiets als vooruitgang bestaat. Het was mooi, maar de criteria zijn bijgesteld en we moeten nu eenmaal verder, dus adieu. Degene die jullie vroeger zo welgezind was, die is verdwenen.

Een even onmetelijke als ongrijpbare categorie bestaat uit de muziek die nog komen moet. Naarmate de jaren vorderen, wordt de afstand tot de hartenklop van de tijd groter. Dus wordt de kans kleiner dat je aansluiting vindt bij het ritme en de dynamiek van het moment. Jammer, maar weinig aan te doen. Als je ontvankelijkheid voor toekomstmuziek verdampt is, ben je als het op veranderingen aankomt definitief tot het verleden veroordeeld.

Goddank kan ook het verleden groeien. Het vormt een categorie die weliswaar niet onmetelijk is, maar toch ruimschoots groot genoeg om er de rest van je leven mee toe te kunnen. Het verleden bestaat uit muziek die je met snelle stappen achterop komt, je op de schouder tikt en zegt: je wist het nog niet, maar wij hebben wat gemeen. Luister, en je hoort dat alles al eens geweest is.

Dit alles werd bedacht op een zomerse voorjaarsdag, en met muzikale begeleiding van The Carter Family, die op de kop af 71 jaar geleden speciaal voor mij in Memphis, Tennessee I Have an Aged Mother opnamen, waarin Sara zingt over een bleke maan die afstanden kan overbruggen en nicht Maybelle haar antieke slidegitaar troostrijk laat krassen.

De onbeweeglijke witte sporen van vliegtuigen in de blauwe lucht, die de grafische omlijsting van The Carter Family vormen, roepen nog een heel andere gedachte op: wat zou het aardig zijn om al deze bewegingen in een grafiek uit te zetten. Met jou als hoofdrolspeler op de y-as, en je muzikale verwantschappen op de x. Een spel van snijdende, afbuigende, parallelle lijnen en doodlopende sporen zou ontstaan, waarmee de ontwikkeling van voorkeuren in één oogopslag zichtbaar gemaakt zou kunnen worden. Ook heel geschikt om interviews met muzikanten mee te illustreren.

Overigens, één categorie is hier door ruimtegebrek buiten beschouwing gelaten. De uitzwaaimuziek heeft namelijk een tegenhanger. Dat is de muziek van de uitgestelde ontmoetingen. Daarover een andere keer meer.