Sterrenatlas let op kleintjes

Voor het eerst beschikken astronomen over een representatieve steekproef van nabijgelegen sterrenstelsels. Dr. Rolf Jansen, astronoom aan de Rijksuniversiteit Groningen, heeft twee atlassen samengesteld met foto's en spectra van bijna tweehonderd sterrenstelsels in het nabije heelal....

Met grote telescopen op aarde en in de ruimte is de laatste tijd veel onderzoek gedaan aan sterrenstelsels op miljarden lichtjaren afstand. Het licht van die verre stelsels heeft er miljarden jaren over gedaan om de aarde te bereiken. Astronomen zien ze dus zoals ze er lang geleden uitzagen.

Om die waarnemingen goed te kunnen interpreteren, is het belangrijk een juist beeld te hebben van de eigenschappen van sterrenstelsels in het huidige, nabije heelal. Voor dat doel waren wel enkele atlassen beschikbaar, maar die boden geen representatief beeld. Ze bevatten bijvoorbeeld vooral de helderste en mooiste stelsels, en niet de vele zwakke dwergstelseltjes.

Voor zijn onderzoek selecteerde Jansen 196 sterrenstelsels die samen een goede dwarsdoorsnede vormen van de 'lokale' bevolking van het heelal. Met twee telescopen van de Whipple-sterrenwacht in Arizona werden van al die stelsels foto's gemaakt op verschillende golflengten. Ook werden van alle stelsels spectra opgenomen, waaruit onder andere informatie kon worden afgeleid over de stervorming in een stelsel.