Steun CDA voor motie Bos-variant HSL brengt kabinet in problemen Geschoffeerd CDA doorziet list PvdA

Zelden is een parlementair debat zo ontsierd door politieke spelletjes als het debat over de hogesnelheidslijn. De wonderlijke bijdrage van PvdA-kamerlid Van Heemst leidde tot verbijstering achter de regeringstafel, in de kamerbankjes en op de publieke tribune....

Van onze verslaggevers

Jan Hoedeman

Thom Meens

DEN HAAG

In het politieke handwerk is het usance dat degene die een motie indient daarvoor een meerderheid probeert te vinden. Wat Van Heemst echter deed, was degene die hem aan een kamermeerderheid kon helpen, zó schofferen, dat de motie niet zou worden gesteund. Maar de geschoffeerde, de CDA'er Leers, trapte er niet in en bracht Van Heemst en daarmee de coalitie in problemen.

Voor de zomer leek het kabinet te gaan kiezen voor een bovengrondse HSL door het Groene Hart. Toen de PvdA daarop openlijk dreigde met de Bos-variant, kwam het kabinet naar tevredenheid van de PvdA in beweging en maakte alsnog geld vrij voor een tunnel onder het Groene Hart.

Vorige week brak het moment aan waarop Van Heemst de weg plaveide voor zijn eigen draai. Hij noemde ondertunneling van het Groene Hart 'paars op zijn best'. Hij deed dat gisteren andermaal maar diende tegelijkertijd met D66 een motie in voor de Bos-variant: 'paars op zijn opperbest'.

De PvdA probeerde in het debat op een geloofwaardige manier van de Bos-variant af te komen. Daarom zou het CDA niet de kans mogen krijgen de PvdA/D66-motie aan een politieke meerderheid te helpen. Uit alles bleek dat Van Heemst een keuze van het CDA voor de Bos-variant vreesde.

De PvdA'er verweet Leers dat hij ongeloofwaardig handelde door op te schuiven van een voorkeur voor een HSL over bestaand spoor naar de Bos-variant. Van Heemst: 'Het is mijn plicht in dit debat om goed in de gaten te houden of u geloofwaardig bezig bent of niet.' En 'u slalomt in dit debat en daarbuiten. U heeft een standpunt ingenomen dat ongeveer drie keer per week van kleur verandert.'

Leers verweerde zich en legde uit dat het CDA van bestaand spoor moest afwijken om de HSL uit het Groene Hart te houden, maar dat hij nog steeds niet wist waar de PvdA heen wilde.

Leers: 'De duidelijkheid is mij ontgaan en velen met mij.' Van Heemst daarop: 'Misschien bent u wel de woordvoerder van mensen die heel veel dingen ontgaat. Dat zou een goede definitie van het CDA kunnen zijn.'

Na overleg met de fractietop van het CDA besloot Leers, gealarmeerd door Van Heemsts beledigingen, dát te doen wat de PvdA met alle middelen wilde voorkomen: hij hielp de PvdA/D66-motie aan een ongewenste meerderheid.

De kruistocht van Van Heemst eindigde zo met een val in het eigen zwaard. Hij zou makkelijk zijn weggekomen als het CDA uit woede over zijn aanval de motie niet zou steunen. De christen-democraten doorzagen het en brachten de PvdA en het kabinet in problemen. De manoeuvres van Van Heemst laten het kabinet weinig keus. Alleen door de motie naast zich neer te leggen, kan het kabinet een ondertunneld Groene Hart-tracé binnenhalen.