Jaap Min

De Bergense kunstschilder Jaap Min (1914-1987) had voor zijn inspiratie, zoals hij aan het einde van zijn leven beweerde, 'aan enkele vierkante kilometers genoeg'....

In kleurige gouaches en aquarellen probeerde hij het licht te vangen dat 's avonds afstraalt van koeien in het weiland, of de laatste zonnestralen die langs een dorpskerk glijden. Het door kanaaltjes en sloten verkavelde koollandschap rond Broek op Langendijk, een akker in West-Friesland onder een druilerige hemel, of het strand van Bergen, badend in zonlicht; keer op keer laat Min zien hoezeer hij aan het platte, zompige landschap verknocht was.

Zestig aquarellen, tekeningen en gouaches zijn in het boek Lange reis door Noord-Holland opgenomen en door Willem van Toorn van teksten voorzien. Van Toorn deelt Mins liefde voor de provincie van bloembollen, kool en weilanden. Over Mins gouache van het dorp Graft schrijft Van Toorn: 'Wat kleine huizen waarvan de daken laat licht vangen, dicht opeengedrongen op de grens van aarde en hemel, een fikse wolk in het midden erboven. Alsof die huizen daar drijven - en eigenlijk doen ze dat natuurlijk ook.'

Ondanks de veelkleurigheid overheerst op Mins werken de donkerte, constateert Van Toorn. Dat heeft te maken 'met de gefascineerdheid door luchten, aarde, water, met liefde voor resten licht eerder dan voor het volle licht' - somberheid speelt er geen rol in. Van Toorn: 'Het donker brengt aarde, lucht en water dicht bij elkaar, alsof de schepping nog maar net achter de rug is.'

Arno Haijtema

Lange reis door Noord-Holland van Jaap Min, teksten Willem van Toorn. Stichting Uitgeverij Noord-Holland, ¿ 49,50.