Discussie over schrappen anticonceptie uit ziekenfondspakket herhaalt zich 'Pil'-plan beangstigt vooral meisjes

Minister Borst van Volksgezondheid beschouwt het schrappen van 'de pil' uit het ziekenfondspakket als de 'ultieme apotheose van de emancipatie'....

Van onze verslaggeefster

AMSTERDAM

Dit onderdeel van de bezuinigingsmaatregelen die Borst dinsdag presenteerde, leidt, 23 jaar na het opnemen van de pil in het ziekenfondspakket, opnieuw tot een discussie over geboortenbeperking, emancipatie en de rol van de overheid daarin.

Nederland beroemt zich internationaal op zijn effectieve family planning en op het laagste abortuscijfer ter wereld. In september heeft Nederland op de Wereldbevolkingsconferentie in Caïro het standpunt uitgedragen dat de overheid verantwoordelijk is voor de seksuele en reproduktieve gezondheidszorg.

Het comité Wij Vrouwen Eisen kreeg steun van ruim 180 organisaties voor zijn eis dat de pil in het ziekenfondspakket moet blijven. Sinds Dolle Mina's rond 1970 demonstreerden met het opschrift 'Baas in eigen buik' is de pil in het ziekenfondspakket hèt symbool van de vrouwenbeweging en vrouwenemancipatie.

Leontine Bijleveld, actief in Wij Vrouwen Eisen en werkzaam bij het FNV-vrouwensecretariaat, herinnerde op de Forumpagina van de Volkskrant van 25 februari aan een vorige discussieronde over hetzelfde onderwerp, in 1983. Ook twaalf jaar geleden was een aantal politieke spraakmakers van mening dat vrouwen geëmancipeerd genoeg waren om zelf de pil te betalen.

De toenmalige staatssecretaris J. Van der Reijden (CDA) ontketende toen een storm van protesten met zijn plan om, ter beperking van de kosten van de gezondheidszorg, de anti-conceptiepil uit het ziekenfondspakket te halen. 'Neukt de hoofdredactie van de Volkskrant alléén' luidde de kop van een pamflet twaalf jaar geleden, toen de krant zich in een commentaar van het argument 'eigen verantwoordelijkheid' bediende.

Door middel van verstrekking via het ziekenfonds betalen mannen en vrouwen gezamenlijk voor anticonceptie en dat moet zo blijven, betoogt Wij Vrouwen Eisen nu opnieuw. En: 'De verwachte daling van het pilgebruik zal het aantal ongewenste zwangerschappen doen toenemen. Dat betekent gezondheidsschade bij vrouwen, onnodig leed en hoge maatschappelijke kosten.'

Borst verwacht geen sterke toename van het aantal ongewenste zwangerschappen en abortusverzoeken. Als die er toch zou komen, wil zij de maatregel terugdraaien.

In een onderzoek van het NISSO (Nederlands Instituut voor Sociaal Sexuologisch Onderzoek), een representatieve steekproef onder zeventienhonderd pilgebruiksters, is de vraag gesteld of zij verwachten dat vrouwen zullen stoppen als de pil niet meer door het ziekenfonds wordt vergoed. Van de ondervraagde vrouwen denkt 12,6 procent procent dat 'veel vrouwen' dan zullen stoppen; 61,8 procent denkt dat 'sommige vrouwen' zullen stoppen en 25,6 procent denkt niet dat dit het gebruik zal beïnvloeden.

De vrouwen onder de 25 jaar verwachten een groter effect dan de wat oudere vrouwen. Vooral jonge meisjes (onder de achttien jaar) zijn beducht voor de maatregel: 23,6 procent van hen denkt dat veel vrouwen zullen stoppen tegen 12 procent van de vrouwen van achttien jaar en ouder. Opmerkelijk is dat gehuwde vrouwen nauwelijks anders reageren dan ongehuwden en allochtonen niet wezenlijk anders dan autochtonen.

Een recent experiment in Zweden - waar de pil niet in de collectieve verzekering zit - betreft het omgekeerde van de voorgestelde maatregel: in de stad Solna werd in 1990 de pil kosteloos beschikbaar gesteld aan vrouwen tot 23 jaar. Het gevolg was dat het pilgebruik in de doelgroep, gedurende de periode van het experiment, toenam van 60 tot 81 procent. Het abortuscijfer onder tieners daalde in dezelfde periode van 50 naar 32 procent.

Dit Zweedse experiment levert volgens E. Ketting, plaatsvervangend directeur van het NISSO, een indicatie op die overeenkomt met het verwachte effect in Nederland. Op grond van beide onderzoeken lijkt het aannemelijk dat 10 tot 20 procent van de vrouwen zal stoppen met het gebruik van de pil. Hoeveel ongewenste zwangerschappen hieruit zullen voortkomen, is niet te voorspellen.