Kraakverbod is overbodig

Uit onderzoek blijkt dat het wetsvoorstel om kraken volledig te verbieden, niet nodig is. Toch zal het worden aangenomen, vreest Piet Renooy....

In de discussie over de noodzaak van een kraakverbod overheersen emoties. Wat de feiten zijn, blijkt uit een onderzoek dat ik heb gedaan voor de ministeries van VROM en EZ.

Eind 2007 telde Nederland ruim 4,5 miljoen m2 leegstaande kantoorruimte. In totaal staan bijna 2.000 panden leeg; 69 procent langer dan drie jaar. Woningen kennen veel minder leegstand. Op 1 januari 2006 waren ruim 300.000 woningen onbewoond, 4,5 procent van de woningvoorraad.

Hoeveel krakers en kraakpanden er zijn, is onduidelijk. Amsterdam kent jaarlijks zo’n 110 meldingen van kraak, in totaal 200-300 panden met maximaal 2.000 krakers. Over andere gemeenten waren geen gegevens verkrijgbaar. Nogal wat gemeenten zeiden nog maar sporadisch last te hebben van krakers. Behalve Amsterdam hebben gemeenten geen ‘antikraakbeleid’. Wel proberen diverse gemeenten kraakproblemen te voorkomen door een antikraakbedrijf in de hand te nemen. Daarvan zijn er zo’n 25 in Nederland, met 20.000 tot 50.000 antikrakers.

Kraken is vooral een Amsterdams fenomeen. Jaarlijks worden zo’n 110 panden gekraakt. In 40 procent van die gevallen zoeken krakers en eigenaar onderling een oplossing; in 35 procent komt de wijkpolitie eraan te pas en bij een kwart de ME. Jaarlijks worden in Amsterdam drie of vier ‘ontruimingsronden’ georganiseerd, in totaal rond de dertig panden. Daarbij verdedigen de krakers vaak één pand heftig, vaak door het te barricaderen, waarbij soms zeer gevaarlijke boobytraps worden gebruikt. Ook hebben krakers het afgelopen jaar net gerenoveerde panden beschadigd en ruiten van het stadhuis ingegooid. Maar van een toename van de overlast ten opzichte van de jaren tachtig is geen sprake. Ontruimingen met inzet van tanks en helikopters komen niet meer voor. Landelijk daalde het aantal strafzaken tussen 2004 en 2007 van 33 naar 8.

Het wetsvoorstel van CDA, VVD en CU maakt kraken altijd strafbaar. De initiatiefnemers vinden dat het eigendomsrecht niet mag worden aangetast. Dit is een respectabele politieke overtuiging. De urgentie van het voorstel wordt echter gemotiveerd door te verwijzen naar een verharding van de kraakwereld. De Memorie van Toelichting spreekt over toenemend geweld en gevaarzetting. Ook is er ‘veel’ overlast en wordt er ‘veelvuldig’ gekraakt in kleinere steden. Bovendien is er geen woningnood meer volgens de initiatiefnemers en hebben krakers steeds vaker een andere dan Nederlandse nationaliteit. Het huidige kraakbeleid zou een aanzuigende werking hebben op buitenlandse krakers.

Deze redenen voor een kraakverbod missen feitelijke ondersteuning. Er is geen toename van overlast en geen verharding, in geen enkele gemeente buiten Amsterdam is kraken een issue, er is nog steeds een enorme leegstand van kantoorruimte en, of men het nu leuk vindt of niet, onze steden internationaliseren en EU-medeburgers hebben gewoon het recht hier te zijn. Er zijn daarom weinig redenen juist nu een kraakverbod in te stellen. Daarbij komt dat de politie niet staat te springen om bij elke kraak op te komen dagen. Zij heeft dan ook negatief geadviseerd over de uitvoerbaarheid.

Het helpt waarschijnlijk niet.