Plotsklaps was Soeharto de belangrijkste man

In zijn artikel 'De coup die mislukt heette' (Sporen, 25 mei) suggereert Henk Strabbing een mogelijke betrokkenheid van Soeharto bij de 'staatsgreep van '65'....

Prof.dr. W.F. Wertheim onthulde al in 1970 hoe dat kon: Soeharto kwam namelijk niet eens voor op de dodenlijst! Volgens verklaringen van Sutjipto Judodiharjo, toenmalig minister van Politie, was Soeharto 'minder belangrijk en kon hij altijd later nog gedood worden'. Merkwaardig - want Soeharto was toen commandant van Kostrad, de strategische reserve van de landstrijdkrachten, en nog geen 24 uur later, op 1 oktober, plotsklaps juist de belangrijkste man van de Republiek die in een totale chaos exact alle stappen wist te nemen die nodig waren om de macht aan zich te trekken. Dat kon onder meer - nog merkwaardiger - omdat de leider van de rebellerende eenheden, de overste Oentoeng, Soeharto's hoofdkwartier aan het Merdekaplein als enige niet had bezet. Voeg daar aan toe dat deze Oentoeng een vroegere ondergeschikte was van Soeharto, dat Soeharto nog kort tevoren gast was geweest bij Oentoengs huwelijk, dat een van de veronderstelde complotteurs, kolonel Latief, nog diezelfde nacht Soeharto bezocht, dat Soeharto bevriend was met een der andere rebellen, generaal Supardjo, dat Soeharto's troepenmacht ogenblikkelijk paraat stond om in te grijpen - en de doorgestoken kaart valt op tafel. Ten slotte is daar de intrigerende rol van een der belangrijkste 'complotteurs', een leidende figuur van de PKI die we slechts kennen onder de namen Sjam alias Kamaruzzaman, van wie meer dan het vermoeden bestaat dat hij een agent van de CIA was.

Strabbing geeft al aan dat 'Washington' ernstig bezorgd was over Soekarno's pro-communistische (maoïstische) voorkeuren. Soeharto was dat evenzeer. Kortom, je hoeft inderdaad geen thrillerauteur te zijn om te doorzien dat de zogenaamde Coup van '65 vooropgezet spel was om de pro-Amerikaanse Soeharto op de troon te krijgen.

DEN HAAGTomas Ross

Amerika

De kern van het commentaar 'Meer reformasi' is: het voortouw nemen in het democratiseringsproces (de Volkskrant, 26 mei). Mijn reactie: vergeet dit maar!

Het is buitengewoon opvallend dat geen aandacht is geschonken aan de woorden van Albright, die Soeharto suggereerde af te treden. Enkele uren na haar uitspraak diende Soeharto zijn ontslag in, hoewel hij dat daarvoor niet van plan was. Amerika wilde hem weg, omdat gebleken is dat hij niet meer in staat was de orde en rust te handhaven voor de Westerse bedrijven. Zoals Amerika hem, als generaal, aan de absolute macht heeft geholpen, zo zal ook nu Amerika een andere generaal op de troon plaatsen, terwille van een voortzetting van het liberale, kapitalistische vrije-marktsysteem.

De militairen - van hoog tot laag, op alle hoeken van de straat, op ruim dertigduizend eilanden en eilandjes - zijn ruim dertig jaar begeistert geweest met hun 'dwi-fungsi' mentaliteit. Zij hebben zichzelf ruim dertig jaar als buitengewoon burger beschouwd. En moeten zij die status plotseling afstaan? Zelfs met de beste wil van de wereld zal dat immers niet lukken! Er komt bij: de militairen weten drommels goed dat Westerse democratische regeringen willen dat zij aan de macht blijven.

Een democratiseringsproces leidt tot totale ontbinding van de eenheidsstaat Indonesië. Tot nu toe komt slechts tot uiting de haat tegenover Chinezen, omdat zij weerloos zijn en geen macht hen beschermt. Maar de Sumatraan haat de Javaan ook, de Makassaar moet niets van de Javaan hebben, evenmin de Dajak van de Sundanees, en ga zo maar door met de haast ontelbare 'sukus'.

Deze onderlinge haat kan alleen in bedwang gehouden worden door de gewapende macht. Het democratiseringsproces wordt slechts lippendienst bewezen, zolang Westerse democratische regeringen interesse en belang hebben in dat rijke, ondemocratische Indonesië.

AMSTERDAM H.H. Ong