Verslaving niet oorzaak van emotionele klachten gokker

Gokkers lijden vaak al onder ernstige psychische en emotionele klachten voordat ze aan de fruitautomaat verslaafd raken. Het spelen op een gokkast is een vlucht uit de werkelijkheid....

Van onze verslaggever

Weert Schenk

DEN HAAG

Tot nu toe werd aangenomen dat geestelijke problemen van gokkers, net als die van alcoholisten en drugsverslaafden, meestal het gevolg zijn van de verslaving. Het Centrum Verslavingszorg Zeestraat in Den Haag kwam erachter dat het anders ligt. Als eerste instelling legde het centrum een nieuw, door het Instituut van Verslavingsonderzoek ontwikkelde vragenlijst voor aan een vijftigtal probleemgokkers.

Psycholoog P. Meulenbeek, een van de onderzoekers, noemt deze uitkomst belangrijk voor de behandeling van gokverslaafden. Mogelijk kunnen ze ook bijdragen aan het voorkomen van gokverslaving.

'Bij ingrijpende gebeurtenissen op jeugdige leeftijd moet worden gelet op signalen die wijzen op probleemgedrag', zegt Meulenbeek, maar hij erkent dat het lastig is. Hij verwacht meer effect van het verkleinen van het aantal speelautomaten, beperking van het aantal plaatsen waar kan worden gespeeld en betere waarschuwing op de kasten.

Schattingen over het aantal gokverslaafden variëren van dertig- tot ruim tweehonderdduizend. In 1994 waren 6800 gokverslaafden onder behandeling bij een centrum voor alcohol en drugs.

De speler die professionele hulp vraagt, is, zoals zijn profiel uit het onderzoek naar voren komt, een ongehuwde, in Nederland geboren man van ongeveer dertig jaar. Hij is in het bezit van een diploma van mavo of lager beroepsonderwijs. Zijn inkomen ligt tussen de duizend en tweeduizend gulden per maand, waarvan uiteindelijk ruim achthonderd gulden in de gokkast verdwijnt.

Veel gokverslaafden hebben traumatisch gebeurtenissen meegemaakt, zoals het verlies van een ouder of echtscheiding, die niet zijn verwerkt. Ze zijn de oorzaak van depressiviteit, spanningen, angstgevoelens en concentratieproblemen.

De gokverslaafde is niet het type dat problemen aanpakt. Zijn behoefte aan spelen wordt groter als hij problemen heeft die hem angstig en somber maken. Het spelen ontspant even, maar maakt hem niet gelukkig. Na afloop voelt hij zich gespannen, heeft hoofdpijn en kan de slaap niet vatten. Schulden van gemiddeld vijftienduizend gulden en schuldgevoelens drukken zwaar.

De meeste probleemgokkers haalden in het begin veel geld uit de kast. Daarna speelde hij steeds langer door, omdat dit volgens hem de enige manier is om zijn verloren geld terug te winnen. Dat lukt niet waardoor hij zich ellendiger gaat voelen. Opnieuw spelen zorgt voor afleiding: de vicieuze cirkel.

De gokverslaafden zijn ervan overtuigd dat ze de machine kunnen verslaan, zegt Meulenbeek. 'Dat klopt niet met de werkelijkheid, maar het idee is zeer hardnekkig. Ze zien altijd iets, waardoor ze bijna wonnen. Ze beseffen niet dat het spelen op de fruitautomaat gewoon vijftig gulden per uur kost.'

Om die reden wil Meulenbeek dat, net als op tabakswaren, op elke gokmachine een duidelijke waarschuwing komt. Hij stelt een tekst voor als: 'De uitkomst van dit spel valt niet door de speler te beïnvloeden. Het uitkeringspercentage is wettelijk vastgesteld. Het spelen op het apparaat kost gemiddeld vijftig gulden per uur.' Meulenbeek vindt dat daarnaast het gokspel minder aantrekkelijk moet worden gemaakt.