'Ik hoop dat we eindelijk rust krijgen'

'Een goede zaak' noemt R. Naftaniël, directeur van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI), de beslissing van het Israëlische instituut Yad Vashem om geen onderscheiding uit te reiken aan de vroegere SS-bewaker Adolf Zündler....

Van onze verslaggever

AMSTERDAM

'In geval van twijfel is het dan een goede beslssing om van een dergelijke onderscheiding af te zien. Want zo'n medaille is daarvoor te eervol.' Naftaniël is een van de leden van het comité dat zich in 1993 krachtig verzette tegen toekenning van een joodse onderscheiding aan de SS'er. 'De Yad Vashem-medaille kan nu eenmaal niet naast het IJzeren Kruis op de borst van Zündler prijken', zo meende het comité.

Destijds leidde de aanvraag voor een eremedaille aan 'de goede SS'er' tot heftige emoties in joods Nederland en daarbuiten. Tegenstanders van de Yad Vashem-onderscheiding wezen erop dat de SS-bewaker hoe dan ook een schakel is geweest in het transport van joden naar de vernietigingskampen.

De eremedaille was aangevraagd door een groep van joodse overlevenden die door Alfons Zündler zijn gered. Een hunner, de 64-jarige mevrouw C. Kaplan-Gobitz uit Uithoorn, zegt nu: 'Ik heb altijd gezegd dat wij ons zullen neerleggen bij de beslissing van Yad Vashem.' Sprekend namens 'de groep van 25 nog levende Zündler-joden': 'Zündler heeft zelf nooit om een lintje gevraagd. Hij weet niet eens dat er zoiets als een herinneringscentrum Yad Vashem bestaat. Toen wij hem destijds hebben opgezocht om hem te bedanken, zei hij: jullie dank vind ik al zoiets bijzonders. Daar heb ik ook nooit om gevraagd.'

Aanvragers van een medaille voor de SS'er hebben het van tegenstanders zwaar te verduren gehad. 'Velen zien ons als inferieure joden', zei mevrouw Kaplan. Nu is ze blij dat het hoofdstuk-Zündler is afgesloten. 'De zaak heeft ons veel pijn gedaan. Wij kunnen ons heel goed voorstellen dat er indertijd andere reacties zijn geweest. Vooral als je hele familie is uitgemoord. Hoe zouden wij zelf hebben gereageerd als we niet door een SS'er waren gered? Daar kan ik geen antwoord op geven. Ik hoop dat we door deze beslissing nu eindelijk weer rust in de tent krijgen.'

In een interview met de Süddeutsche Zeitung heeft Zündler onlangs met nadruk het gerucht tegengesproken dat hij in ruil voor zijn menslievendheid sex en drank zou hebben verlangd. Daarmee reageerde hij op eerdere aanwijzingen van de historicus J. Houwink ten Cate van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD) als zou de SS'er zich hebben schuldig gemaakt aan zedendelicten. Houwink ten Cate beriep zich weer op een verklaring van Willy Lages, destijds hoofd van de Sicherheitsdienst in Amsterdam: op een door Lages zelf opgestelde lijst van strafzaken tegen SS'ers komt de naam van ene Zindler voor.

Zündler zei uit medelijden met de joodse arrestanten in de Hollandsche Schouwburg 'zo maar een beetje op het oog' ongeveer vierhonderd joden te hebben uitgekozen. Er waren ook veel kinderen onder de geredden.

Het RIOD, dat in opdracht van het joodse herinnerinscentrum onderzoek heeft gedaan naar de rol van Zündler, wil over de inhoud van die rapportage weinig kwijt. 'Onze handicap was dat er in SS-hoek veel archiefmateriaal verloren is gegaan', aldus een woordvoerder. 'Wij hebben slechts materiaal aangeleverd op basis waarvan Yad Vashem een beslissing heeft genomen.'