In het echt duurt een steniging nog langer

Haar oude vader gooit de eerste steen. Hij mist twee keer. Een vrouw jammert dat dit een teken van God is: Soraya verdient het kennelijk om te leven....

De meute twijfelt. De dorpelingen kijken naar de jonge vrouw in witte kleding, tot haar middel begraven in het zand. Zo zonder sluier is ze schokkend mooi, met golvend, zwart haar.

Dan werpt de razende echtgenoot van Soraya – die haar beschuldigt van vreemdgaan – een steen die haar hoofd raakt. Het eerste bloed stroomt. De mullah van het Iraanse bergdorp heeft zijn koran neergelegd en gooit stenen. Haar twee tienerzonen gooien stenen. Alle mannen gooien stenen naar de vrouw, wier handen gebonden zijn. Langzaam sterft ze. De lijdensweg duurt zeker een kwartier; misselijkmakende minuten.

‘Wie dit te gruwelijk vindt, heeft geen idee’, zegt de actrice Shohreh Aghdashloo in New York. In de speelfilm The Stoning of Soraya M., die deze week in première gaat in de VS, speelt zij tante Zahra, de beschermvrouwe van Soraya. ‘In het echt duurt steniging langer en is het heftiger.’ Vergeleken met de werkelijkheid is deze versie ‘vrij mild’, beaamt regisseur Cyrus Nowrasteh.

Iraniërs in de VS maakten de film op basis van een boek van wijlen Freidoune Sahebjam, een Franse journalist. Het boek en de film bieden een zeldzame blik in het postrevolutionaire Iran van midden jaren tachtig: een totalitair-islamitisch land waar een verveelde, jaloerse man zijn vrouw zonder veel moeite de dood in kon jagen.

Soraya wordt door de geestelijk leider en burgemeester van het dorp ter dood veroordeeld, nadat haar man geruchten heeft verspreid over vermeende escapades. Soraya heeft geen enkele kans om haar onschuld te bewijzen.

Een datum voor de Nederlandse bioscopen is nog niet bekend. Het valt te hopen dat The Stoning wel komt. Voor het eerst wordt een steniging zo direct in een speelfilm in beeld gebracht. De regisseur en zijn vrouw, Betsy Griffin Nowrasteh, zagen het als hun taak om de barbaarse praktijk onder de aandacht te brengen, vertellen ze.

Nog steeds sterven elk jaar mensen door steniging. Harde cijfers zijn moeilijk te vinden. Maar volgens Nowrasteh en de Global Campaign to Stop Killing and Stoning Women worden ‘onteerde’ vrouwen regelmatig gestenigd in landen als Afghanistan, Nigeria en Iran.

Hoewel de straf binnen geen andere religie meer wordt uitgevoerd, benadrukken de filmmakers dat het niet per se om de islam gaat. ‘Steniging staat niet in de Koran’, zegt de regisseur. De conservatieve interpretatie van het geloof is het probleem. De film begint met een citaat van de 14de eeuwse, islamitische dichter Hafez: ‘Pas op voor de hypocriet die zijn streken verbergt, terwijl hij luidruchtig de Koran citeert.’

Steniging is een unieke manier van executeren, omdat niemand verantwoordelijkheid hoeft te nemen. De groep treedt gezamenlijk op als beul. ‘Het individu telt hier niet’, zegt de mullah in het Iraanse dorp tegen de bezoekende journalist, gespeeld door Jim Caviezel (van The Passion of the Christ).

Als Zahra is actrice Aghdashloo de heldin. Zij neemt het moedige besluit om de helse gebeurtenissen met de toevallig passerende verslaggever te delen, een levensgevaarlijke onderneming.

Aghdashloo vertrok als kind uit Iran, kort voordat de islamisten aan de macht kwamen. ‘Er was geen plaats voor mij in zo’n samenleving.’ Ze vindt het een mooi toeval dat de film net nu uitkomt. Met passie spreekt Aghdashloo over de gestolen verkiezingen en de protesten in haar vaderland. Juist nu de wereld naar Iran kijkt, kan de film een breed publiek bereiken in de VS, Europa en – via ondergrondse kanalen en het internet – Iran zelf.

‘Het verhaal is tijdloos’, zegt Aghdashloo, ‘maar ook actueel.’