'Dit waren geen supporters, dit was tuig dat werd betaald'

In Port Saïd vermoeden velen dat er een complot schuilt achter de geweldsuitbarsting in het voetbalstadion. De verdenking gaat uit naar zetbazen van oud-president Mubarak.

PORT SAÏD - Bloed op de trap. De oostelijke uitgang van het voetbalstadion van Port Saïd toont overvloedige sporen van de geweldsuitbarsting, waarbij woensdag 73 fans om het leven kwamen. Een verstilde rode waterval kleeft aan de stenen treden.

Inwoners van de Egyptische havenstad wijzen er nadrukkelijk naar, met opgewonden wijsvingers: kijk, bloed! En daar: nog meer bloed. Dan lopen zij, als waren ze gidsen in het ramptoerisme, de tribune op aan de kopse oostkant van het stadion. Hier zaten woensdag de fans van Al Ahly, de bezoekende voetbalclub uit Caïro, die na de wedstrijd werden belaagd door lieden uit het kamp van thuisclub Al Masry.

Ook de grijze en groene kuipstoeltjes tonen bloedsporen. En kijk daar: een losse schoen, en nog een, en nog een. Ze wijzen op de stenen reling, waar mensen overheen werden gegooid, 25 meter omlaag. Of in de paniek zijn gevallen, door een vierkante uitsparing in het beton. Wie naar beneden kijkt, ziet een grote rode vlek.

De gretigheid waarmee deze inwoners van Port Saïd de bewijsstukken van het voetbalinferno laten zien, is op het eerste gezicht niet zo logisch. Het was immers de aanhang van hún club, Al Masry, die de daders van het bloedbad zou hebben geleverd. Eerder reden voor schaamte en stilzwijgen.

Maar schaamte heerst er wel degelijk óók, in Port Saïd. Over de straten in het centrum hangen zwarte rouwdoeken en spandoeken met teksten als 'Port Saïd is onschuldig' en 'Wij hebben deze misdaad niet gepleegd'. De winkels hebben weinig klandizie vandaag. 'Er hangt een verdrietige sfeer', zegt Mohamad Ihab (36), leraar natuurkunde en plaatselijk hoofd van de mensenrechtenorganisatie Egyptian Democratic Academy. 'De mensen zijn timide. Heel Egypte neemt ons kwalijk wat er is gebeurd.'

Daarom is, naast verdriet, vooral een verongelijkte boosheid voelbaar. Port Saïd is net zo goed slachtoffer, zegt iedereen hier, slachtoffer van een complot: niet supporters van Al Masry richtten het geweld aan, maar tuig dat daarvoor werd betaald door troebele elementen.

Wie dat zijn? Speculaties volop. Velen verdenken figuren uit de entourage van oud-president Hosni Mubarak en zijn zoon Gamal. Wat er van de geruchten klopt weet Ihab niet. Maar ze zijn volgens hem serieus genoeg om te worden onderzocht, en precies dat is wat niet gebeurt. 'De politie is nergens te bekennen. Ze blijven binnen, bang voor de volkswoede.'

De lokale justitie heeft enige naspeuringen verricht, zegt hij, maar niet grondig. Dat mag al blijken uit het feit dat de plek van het misdrijf gewoon toegankelijk is; nieuwsgierigen sloffen over het gestolde bewijsmateriaal.

Daarom zijn inwoners van Port Saïd zelf maar gaan doen wat eigenlijk politiewerk is. Ihab: 'Ze zoeken sporen, ondervragen getuigen. Slimme jongens. Op Facebook worden filmpjes bekeken van vorige incidenten, zoals de brandstichting in het Historisch Museum van Caïro. Er zijn mensen herkend, sommige relschoppers waren ook in het stadion.'

De amateurspeurders hebben drie arrestaties verricht, volgens Ihab. Ze worden vastgehouden in privéwoningen. Tijdens verhoor zouden zij hebben bekend voor hun acties te zijn betaald - met nog zeshonderd knapen - door twee zetbazen van Mubarak. De een heet Al-Hosini Abu Kamar, oud-parlementariër van Mubaraks partij NDP. De ander is Gamal Omar, een steenrijke zakenman uit Port Saïd. Restaurant Al Arossa, aan de 23 Julistraat in het centrum, is een van zijn ondernemingen.

Voor het pand staan sinds vrijdagavond, toen Omars naam ging rondzingen, honderden betogers. 'Al Arossa' is van de gevel gesloopt, het terrasmeubilair ligt opeengesmakt. Geplunderd is het pand niet, maar de sfeer is gespannen. Een schreeuwdebat ontstaat over de ware identiteit van de nieuwsgierige buitenlander: verslaggever of spion? 'De mensen zijn van slag', verontschuldigt Ihab zijn stadgenoten. 'Egypte geeft hen de schuld van wat een misdadig complot is.'

Jonge Masry-fans bij het stadion onderbouwen met verve de complottheorie. Van de gebruikelijke voorzorgsmaatregelen was geen sprake, zegt de 18-jarige Mohammed Ashraf. 'Altijd staan er hekken in de straten rond het stadion. Nu niet. Er was geen kaartcontrole. Geen tassencontrole. Ik had een grote zak drank en voedsel. Niemand keek erin.'

'Er kwamen tien bussen met Masry-supporters', vult Gamal Al-Asel (18) aan. 'Maar wie waren dat dan? Wij zijn maar een lokale club, alle fans wonen in Port Saïd, die komen echt niet met de bus.' Ze hebben meer feiten die te denken geven. Ze tonen een stalen toegangspoort waarvan de naad in het midden deels is vastgelast. Merkwaardig. De poort in de uitgang van het Al Ahly-vak werd tijdens de wedstrijd vergrendeld. Zeer merkwaardig.

En dan waren er de spandoeken met beledigende leuzen in het Caïro-kamp. Vrij vertaald: 'Port Saïd, stad van mietjes.' Dat was nog nooit gebeurd, volgens de jongens, die concluderen dat ook aan de zijde van Al Ahly lui zaten die de boel moesten ophitsen.

Bovendien, zo vijandig staan de 'ultra's' van beide clubs niet tegenover elkaar. De 16-jarige Abdullah Shehata loopt doodleuk in een rood Al Ahly-shirt rond. 'Ik speel bij Al Masry, maar ben fan van Al Ahly', zegt hij. Veel jongens in Port Saïd hebben een dubbele loyaliteit: aan een van de grote clubs en aan het lokale Al Masry.

Los van alle voetbalemoties is het bloedbad van Port Saïd voor Egypte ook een politiek drama. Een parlementaire onderzoekscommissie van maar liefst 25 man is naar de stad gekomen. Conclusies zijn er nog niet, maar op persoonlijke titel wil Mohammad Gad, lid van de liberale Wafd-partij, ons wel toevertrouwen dat er in zijn ogen inderdaad van 'een samenzwering' sprake is. 'Een poging tot contrarevolutie, om de revolutie te ondermijnen', noemt hij het.

Gad weet te melden dat op last van justitie 52 arrestaties zijn verricht onder hooligans. Met diversen van hen sprak hij. 'Er zijn mensen betaald.'

Maar door wie dan? Gamal Omar inderdaad? Al-Hosini Abu Kamar? 'Namen kan ik niet noemen', zegt Gad. 'Maar elk gerucht wordt onderzocht.'

Mensenrechtenactivist Ihab doet schamper over het werk van de parlementariërs. 'Ze moeten niet het werk van de politie doen, ze moeten de politiek verantwoordelijken zoeken.' In Port Saïd gaat al een grap rond, zegt hij. De parlementscommissie heeft een belangrijke vondst gedaan: het derde doelpunt van de door Al Masry gewonnen wedstrijd (3-1) was buitenspel.