Rasopportunist van de roddel

Zijn motto is zijn succes: 'Ik luister naar niemand, behalve het publiek.'

Rupert Murdoch valt nooit iets te verwijten. Slechte smaak? Dat is zijn schuld niet, zei hij in een interview met Newsweek, in de jaren negentig. 'Ik luister naar niemand, behalve het publiek. Zij zeggen me wat ze willen, en ik geef het aan hen. Als het publiek geen naakte vrouwen wil, zal ik ze niet publiceren. Ga klagen bij het publiek, niet bij mij.'

De Australiër is de man die de betekenis van het woord tabloid eigenhandig heeft veranderd. Ooit betekende het simpelweg: krant op compact formaat. Maar inmiddels refereert het woord aan bladen 'met verhalen over geweld, misdaad of schandalen, gepresenteerd op een sensationele wijze'.

Hij begon ermee, in Australië in 1953, en bleef ermee doorgaan, tot gisteren. Voor het eerst in zijn leven heeft hij gemerkt dat er grenzen zitten aan zijn formule.

Rupert Murdoch werd op 11 maart 1931 geboren als zoon van een Australische krantenuitgever. Zijn vader was begonnen als journalist en oorlogscorrespondent, met een aantal grote onthullingen op zijn naam. De belangrijkste daarvan was zijn verslag van de slag bij Gallipoli in 1915, waar de troepen van het Gemenebest het tegen de Turken opnamen. Murdoch senior beschreef hoe de Engelse commandant de Australische troepen als kannonnenvoer gebruikte.

Murdoch junior zou altijd een hekel blijven houden aan het Engelse establishment. Maar een eenvoudige jongen was hij zeker niet. Opgegroeid in relatieve luxe, ging hij eerst naar een privéschool in Australië, om vervolgens politicologie, economie en filosofie te gaan studeren. In Oxford, het bolwerk van dat gehate establishment.

Na de dood van zijn vader keerde hij terug naar Australië. In diens nalatenschap trof hij twee kranten aan in Adelaide, een doordeweekse en een zondagskrant. Het waren tabloids (compacte kranten), het werden tabloids (roddelkranten). Murdoch redde de zieltogende kranten met seks, misdaad en roddel. Het bleek een magische formule. De winsten van zijn eerste titels injecteerde Murdoch in andere Australische kranten, later ook in tv-stations, boekuitgevers. Nu is rond de 70 procent van alle Australische kranten in handen van Murdoch.

Snel werd zijn thuisland hem te klein. Al in de jaren zestig waagde hij de grote sprong naar de oude kolonisator. Zijn bruggenhoofd in Engeland werd de zondagskrant News of the World, dat hij in 1968 kocht. De Daily Herald, later veranderd in The Sun, volgde in 1969. De bladen kregen miljoenenoplagen. Ook bij de Britten bleek de magische formule aan te slaan.

Daarna volgden de Verenigde Staten, Azië, Zuid-Amerika. Kranten, tv, internetondernemingen. Bijna altijd simpel en direct. Als het maar commercieel was. Hij is nu nummer 117 op de Forbes-lijst van rijkste mannen ter wereld, met een geschat vermogen van 6,2 miljard dollar (4,5 miljard euro).

Onthullingen, zeker. Dat David Beckham vreemdging met Rebecca Loos: dat las je als eerste in News of the World. Het was niet het type onthulling waarmee zijn vader groot was geworden. Maar zijn vader wilde hij niet worden: hij wilde kranten bezitten, er niet alleen maar in schrijven of er leiding aan geven.

Met zijn Britse tabloids steunde hij in 1979 de verkiezingscampagne van Margaret Thatcher, die de verkiezingen dan ook won. Thatcher werd de ideale partner van Murdoch. Zij maakte het mogelijk dat hij zijn greep op de Britse media verder kon verstevigen, ondanks antimonopoliewetgeving. De baas van de Britse journalistenvakbond, John Foster, werd in 1995 gevraagd of Murdoch de ideale rechterhand van Thatcher was. Nee, zei hij, het was andersom. 'Thatcher deed alles wat Murdoch wilde.'

In de Verenigde Staten smeedde Murdoch hechte banden met de Republikeinen, bijvoorbeeld via zijn tv-station Fox News. Toch is het niet ideologie die hem drijft. Uiteindelijk steunt hij iedereen die goed is voor zijn imperium.

Een rasopportunist, noemt biograaf William Shawcross hem. Hij maakt tabloids, omdat die goed verkopen, maar kocht ook The Wall Street Journal, omdat die goed verkoopt. Hij trouwde, scheidde, trouwde, scheidde en trouwde weer, als laatste met een 37 jaar jongere Chinese, die voor hem de lucratieve Chinese markt kon openen. Hij heeft bij elkaar zes kinderen, de eerste in 1957, de laatste in 2005, van wie een aantal in een soort opvolgingsstrijd verwikkeld zijn - hoewel hun vader eigenlijk niemand toelaat, aan de top van zijn imperium.

De opportunist in hem zal weinig moeite hebben gehad News of the World de nek om te draaien. Als het publiek het niet meer wil, wil hij het ook niet.