Een luisterend oor voor het gehuil om de hoogspanningsmast

DEN HAAG - Het gebeurt niet vaak dat de spanning in de Tweede Kamer zo hoog oploopt als deze week even gebeurde. Er werd gehuild, geschreeuwd en honend gelachen op de publieke tribune.

Daar waren twee busladingen neergestreken met inwoners van het Noord-Hollandse Oostzaan, speciaal naar Den Haag afgereisd voor een hoorzitting met leden van de Tweede Kamer.

Onderwerp van gesprek: de hoogspanningsmast die boven hun dorp uitsteekt. Die is in korte tijd uitgegroeid tot hét icoon van de groeiende bezorgdheid van een groeiend aantal Nederlanders over de mogelijke gezondheidsschade van dergelijke masten.

Het probleem met de Oostzaanse mast is simpel: die maakt lawaai, en - veel belangrijker - geeft een verhoogd risico op kinderleukemie en fijnstof in de longen, zo blijkt uit internationaal wetenschappelijk onderzoek.

Cees Lust van het Comité Oostzaan, die met zijn gezin recht onder de mast woont: 'Het is de mast weg, of wij weg. Het gaat hier om de gezondheidsrisico's voor mijn kinderen!'

In de Kamer brak Lust donderdag zijn betoog noodgedwongen af. Hij kon zijn tranen niet bedwingen en verontschuldigde zich. Commissievoorzitter Paulus Janssen (SP): 'Wees gerust. Uw boodschap is overgekomen. Dankuwel.'

De problemen in Oostzaan gaan terug tot 2006. Elektriciteitsnetbeheerder TenneT verdubbelde toen de spanning op de mast tot 380 kilovolt. De mast staat er al sinds 1971.

De geluidsoverlast is ondertussen gereduceerd door de leiding te borstelen en de isolatoren te vervangen door de kunststofvariant. Maar de gezondheidsrisico's zijn onveranderd gebleven. Omdat de bewoners er nu al jaren niet uitkomen met de lokale overheden en het energiebedrijf, is hun hoop nu gevestigd op de Kamer.

'In Oostzaan liggen 37 woningen in de gevarenzone, met waardes van zo'n 60 microtesla,' constateert Marit Jekkers, voorzitter van het Comité Oostzaan. Terwijl in 2005 regels zijn opgesteld die bepalen dat nieuwe bestemmingen niet op een plek mogen liggen waar de sterkte van het magnetische veld meer is dan 0,4 microtesla per jaar. Dat is Jekkers' grootste pijnpunt: 'Waarom geldt die norm wel voor nieuwe bestemmingen, maar kan er aan onze bestaande situatie niets worden veranderd?'

Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, zo betoogden wethouder Casper Stevens, gedeputeerde van Noord-Holland Laila Driessen (VVD) en Ben Voorhorst van TenneT in de Kamer. Er zijn alternatieve trajecten denkbaar en een deel van de leiding zou ondergronds gelegd kunnen worden. Alles opties kampen echter met een keur aan beperkingen: onvoldoende geld, 'slappe grond', ontoereikende techniek, en woonwijken en natuurgebieden die in de weg liggen.

De luisterende leden van de Kamercommissie beloven tenslotte aandacht voor de mast te vragen bij de minister, maar het lijkt er niet op dat 'Den Haag' een pasklare oplossing kan bieden.

Oostzaan staat allerminst op zichzelf. In totaal liggen in Nederland ongeveer 40 duizend woningen in een zone met waarden van meer dan 0,4 microtesla.

Maar Kamerlid René Leegte (VVD), die het initiatief voor de zitting nam, verwacht toch niet dat meer hoogspanningszaken snel de Tweede Kamer zullen halen. Na afloop toont hij een foto. 'De huizen liggen in Oostzaan echt pal onder de mast, dat maakt de situatie bijzonder. En de alternatieven zijn nauwelijks te realiseren.'

37