Tientallen doden in Libië bij rellen in diverse steden

AMSTERDAM - In Libië zijn vrijdag tientallen doden gevallen bij gevechten tussen demonstranten en het leger. Het was de zwaarste geweldsuitbarsting in de 41 jaar van Moammar Kadhafi's bewind. Ook in Bahrein en Jemen grepen de autoriteiten weer hard in.

In de oostelijke stad Benghazi, de tweede stad van Libië, liepen de begrafenissen van eerdere slachtoffers van betogingen vrijdag uit de hand. De rouwenden riepen slogans tegen Kadhafi en staken regeringsgebouwen in brand. Het leger schoot met echte kogels op de demonstranten.

Later bestormden betogers ook de gevangenis van Benghazi om er tientallen politieke gevangenen te bevrijden. In het tumult ontkwamen duizenden gedetineerden, en werden 3 personen doodgeschoten.

In Al-Bayda, 200 kilometer ten noordoosten van Benghazi, brak volgens getuigen een veldslag uit tussen oppositiegroeperingen en het leger. De oppositie zou zijn bijgestaan door overgelopen politieagenten. Volgens twee Zwitserse groeperingen van Libische ballingen was Al-Bayda vrijdagavond 'niet langer in handen van Kadhafi's regime'.

Doordat het oosten van Libië afgesloten is voor buitenlandse journalisten is het moeilijk objectieve informatie te krijgen. Volgens Human Rights Watch vielen de afgelopen twee dagen 24 doden in Libië, maar volgens persbureau AP is dat cijfer achterhaald. Alleen al in Al-Bayda kwamen vrijdag 23 demonstranten om, zo zei een medewerker van een lokaal ziekenhuis. In Benghazi vielen volgens getuigen 13 tot 20 doden.

Een Libische website die verbonden is met Kadhafi's zoon, meldde vrijdag dat het Nationale Congres (een soort parlement, red.) stappen zou nemen om de regering te hervormen. Maar de staatsmedia waarschuwde tegelijk dat 'wie aan kolonel Kadhafi probeert te komen, met vuur speelt'.

In Bahrein werd vrijdag ondanks een samenscholingsverbod opnieuw massaal gedemonstreerd. Een begrafenis van betogers die donderdag waren omgekomen, mondde uit in een nieuwe protestbijeenkomst.

Toen de betogers bij het Parelplein aankwamen, werden ze onder vuur genomen door het leger. Volgens getuigen schoten sluipschutters vanuit helikopters en vanuit hoge gebouwen. Er zouden zeker 50 gewonden zijn gevallen, van wie één zou zijn overleden.

In Jemen kwamen eveneens duizenden mensen de straat op in de hoofdstad Sanaa, de tweede stad Taiz en de havenstad Aden. Oproerpolitie joeg de betogers uiteen met traangas en kogels. Er vielen vrijdag 5 doden en 48 gewonden, de meeste toen in Taiz een handgranaat in de mensenmassa werd gegooid.

De Jemenitische president Saleh deed vrijdag enkele concessies en nodigde de stamleiders uit voor overleg. Maar een belangrijke leider van Salehs eigen clan dreigde de betogers te steunen als het leger de clan bleef aanvallen. Deze poging om meer concessies te krijgen, zou het geweld kunnen aanwakkeren.

Ook in Jordanië en Koeweit vonden protesten plaats. In Jordanië vielen 8 gewonden.