Sprinter blijkt watje in sneeuw

De problemen van de NS met het winterweer houden aan. Vooral bij de nieuwe generatie Sprinters doen zich veel problemen voor.

Amsterdam - De NS heeft een enorm probleem met de nieuwe stoptreinen. De Sprinters zijn volstrekt niet bestand tegen sneeuw. De afgelopen weken zijn er 67 kapot gegaan. De NS wijst met de beschuldigende vinger naar Siemens en Bombardier, de leveranciers van de falende treinen.

Bombardier verklaarde donderdag dat de Sprinters een defect hebben in de omvormer. Dat is het onderdeel dat de hoge elektrische spanning op de bovenleiding omzet in stroom die de motoren aandrijft. Bombardier meldt dat het defect te maken heeft met de weersomstandigheden, maar geeft geen details. De NS wilde niets zeggen over de oorzaak.

FNV-kaderlid Gerald Maenen, die veel contacten onderhoudt met onderhoudsbedrijf Nedtrain, wist iets meer. 'De omvormer zuigt ter afkoeling lucht aan van buiten de trein. Daarmee wordt kennelijk ook vocht naar binnen gezogen, waardoor het elektrisch systeem verstoord raakt.' De omvormers hangen bij de Sprinters onder de trein, bij de dubbeldekkers zitten ze onder het dak. De analyse van Maenen zou ook verklaren waarom de Sprinters geen last hebben van regen, maar wel van sneeuw. Regen spoelt weg in het basaltbed onder de rails. Sneeuw blijft op het spoor liggen, waar het kan worden opgezogen door de omvormers van passerende treinen.

De splinternieuwe treinen, gefabriceerd door een consortium van het Canadese Bombardier en het Duitse Siemens, begonnen na de eerste sneeuwval stuk te gaan. De garantietermijn voor de eerste, eind 2008 geleverde nieuwe Sprinters loopt binnenkort af. De NS moet dan in principe voor de kosten opdraaien.

De spoorvervoerder is dan ook 'niet gelukkig met de prestatie van de nieuwe Sprinters', laat de NS weten. Aan de aanbestedingseisen van de NS ligt het in elk geval niet, aldus een woordvoerder. 'In het contract staat dat de treinen volledig moeten functioneren onder alle klimaatomstandigheden die zich normaal in Nederland kunnen voordoen, en bij temperaturen tussen min 25 en plus 40 graden Celsius.'

Bombardier stelt dat de geleverde treinen aan de contracteisen voldoen. De Sprinters zijn volgens Europese normen getest in een klimaatkamer in Wenen. Daar staat de trein echter stil, en blijft de onderkant tijdens de test sneeuwvrij. Dat kan verklaren waarom het probleem over het hoofd is gezien.

De NS gaat ervan uit dat Bombardier dit 'structurele probleem' oplost, ook al is de fabrieksgarantie op sommige treinen verstreken. De betaling voor de treinen is stopgezet, tot ze winterbestendig zijn. Bombardier heeft ongeveer 35 technici naar Nederland gestuurd. Zij zullen de kapotte Sprinters in werkplaatsen in Amsterdam en Leidschendam repareren. De NS weet niet hoe lang dit gaat duren.

De blauwwitte Sprinter Light Train (SLT) is de opvolger van de Mat '64, de korte gele stoptrein met de bolle neus. De eerste Sprinter werd in februari 2009 in de dienstregeling opgenomen. De NS heeft 131 van de metro-achtige treinen met lage instap en brede deuren besteld. Van de 95 die er al zijn geleverd, rijden er nog maar een stuk of zeven rond. 67 bezweken er onder de sneeuw en 28 zijn onbruikbaar omdat ze ongelukkig geparkeerd staan, bijvoorbeeld achter defecte treinen.

De NS zet noodgedwongen oude Matjes uit de afgeschreven reserve in. Die zijn niet alle voorzien van functionerende toiletten en verwarming. Tot en met 2 januari geldt een winterdienstregeling, met op veel trajecten twee treinen per uur in plaats van vier. Ook rijden er minder intercity's.

Bij Nedtrain heerst onvrede over het aankoopbeleid van de NS, stelt Maenen. 'De NS heeft het onderhoudsbedrijf nauwelijks betrokken bij de aanbesteding van de Sprinter en de VIRM (de nieuwe dubbeldekstreinen, red.). Er zaten onvoldoende technici aan tafel.' Onder het Nedtrainpersoneel gaat een cynisch grapje: 'Als een trein nieuw is, heeft hij kinderziekten en meteen daarna ouderdomsverschijnselen.'

De VIRM was vorige winter nog het grote probleemgeval. Filters op het dak bleken wel bestand tegen regen, maar niet tegen stuifsneeuw. Van een groot aantal VIRM's zijn de filters vervangen. Dit type trein geeft deze winter tot dusver weinig problemen.

De besturing van VIRM's en Sprinters is veel afhankelijker van elektronica en software dan die van oudere treinmodellen. De complexiteit lijkt een recept voor extra storingsgevoeligheid. De NS liet levering van de SLT's (monteurs van Nedtrain noemen ze 'Sletjes') meermaals stoppen. Aanvankelijk ging het om software, later haperden de deuren. Volgens Bombardier waren de softwareproblemen al vóór de winter verholpen.