De hunkering stulpt uit het lijf

Muziektheater

Utrecht Een mismaakte Teletubbie, of een aan lager wal geraakt Sesamstraatdier. Het kostuum voor acteur en schrijver Josse De Pauw in de voorstelling Over de bergen is verpletterend vormgegeven door de Belgische beeldend kunstenaar Michaël Borremans. De Pauw schreef een theatertekst over verlangen, bij muziek van Corrie van Binsbergen, en de hunkering komt uit het lijf gestulpt, als hangende oedemen aan de onderbuik en bolvormige gezwellen uit het hoofd.

Het verlangende wezen, want dat is de protagonist van het verhaal, declameert somber over wat er 'meer' zou moeten zijn in het leven. 'Dat het er niet zou zijn, het kon het zich niet voorstellen.' En daar staat het dan op magere blote pootjes die uit het bolle pak steken, als een kuiken dat buiten het ei geen moederkip aantrof.

Gitariste Van Binsbergen en De Pauw deelden sinds 2005, na een muzikale ontmoeting in het Amsterdamse Bimhuis, het verlangen samen eens 'iets' te doen, want het had geklikt. Het muziektheaterstuk Over de bergen speelde in juni tweemaal in de Rotterdamse Schouwburg en is nu dan op tournee door België en Nederland.

De Pauw schreef een monoloog over de hopeloze menselijke zoektocht, de lokroep van 'over de bergen' waar het leven beter zou zijn of waar mogelijk iemand wacht. Van Binsbergen vond er een uitbundig klankpalet bij, van harp, viool, marimba, laptop, koper, haar eigen elektrische gitaar en begeleidingsband De Grote Brokken. Als stem van 'over de bergen' klinkt de sopraan van de Amerikaanse zangeres Claron McFadden, met op de andere flank in dit bergdecor van onafgewerkt hout de zingende zussen Beatrice en Vera van der Poel.

Meer cross-over dan je lijkt aan te kunnen, maar Van Binsbergen heeft knap gedoseerd. Bij de openingsscène raast het orkest in bigbandkakofonie over het publiek, als de onrust die het verlangende wezen kwelt. Maar dan treedt de berusting in, bij een atmosferische gitaarpartij van Van Binsbergen die De Pauw een fraaie tekst ontlokt: 'Laat haar klinken daar, de goede gitaar.' Alleen hiervoor had je al naar het theater willen komen.

De arrangementen zijn mooi aan elkaar geknoopt, verbinden Frank Zappa met Tom Waits, heftige tegenritmes op de marimba met lome nachtclubjazz rond een rustgevend basloopje. Het gierende gitaartje van Van Binsbergen kleurt prachtig bij de trombones en tuba van de blazerssectie, in een paar heel toegankelijke stukken jazz waarbij je hoopt dat de lokroep van McFadden nog even achter de bergen kan blijven.

Intussen beklimt De Pauw zijn berg, op weg naar het noodlot. De hunkering is te groot; hij had weliswaar een leuke baan, een fijn gezinnetje, zijn vrouw was degelijk, zijn kinderen goede middenmoters op school, 'en toch, en toch, en toch'.

Een meeslepend verhaal wordt Over de bergen niet, maar de soms briljante bespiegelingen van De Pauw houden de aandacht vast. Ontroerend is een passage over oneindigheid, waarbij een kind 's nachts uit het raam staart, in gedachten van ster naar ster springt, om zo 'weg te deemsteren'.

Een kleine komische dialoog met de Zuid-Afrikaanse tenorsaxofonist Sean Bergin geeft daarna wat lucht, als De Pauw duidelijk wordt gemaakt dat een leven zonder problemen ook van weinig waarde is. 'Dan tikt de klok, en dat is alles.'

Robert van Gijssel